Patatesin tanesi 1 liraya yükseldi

Patates ve soğan fiyatları adeta uçuşa geçti. Patatesi kilosu 6, soğanın kilosu 6.5 liraya kadar yükseldi. Bir kilo 5-6 patates ediyor, yani bir adetinin fiyatı 1 lirayı buldu. Arz ve talep dengesizliğine şiddetli yağışlar da eklenince patates ve soğan fiyatları el yakmaya başladı. İstanbul Büyükşehir Belediyesi Hal Müdürlüğü’nün açıkladığı rakamlara göre, patatesin kilogram fiyatı 19 Haziran itibarıyla 2.5 lira ile 3.5 lira arasında değişiyor. Mayıs ayında ise aynı patatesin fiyatı halde 1 lira ile 1.8 lira arasındaydı. Buna göre, bir ay içinde patatesteki fiyat değişimi yüzde 94’ü buluyor.

Gazete Habertürk’ten Yiğitcan Yıldız‘ın haberine göre rakamlar, mayıs ayında bir kilo patates için talep edilen bedelin, haziran ayında 500 gram patates alabildiğini gösteriyor. 2017 Haziran ayı fiyatları ile karşılaştırıldığında ise patates en düşük 1.3 liradan, en yüksek ise 2 liradan alıcı buluyordu. Buna göre patatesteki bir yıllık fiyat değişimi yüzde 75’i bulmuş durumda. Tablo böyle olunca, patatesin market raflarındaki fiyatı da cep yakar hale geldi. Raflarda çeşidine göre kilosu 4.5 liradan 6 TL’ye kadar patates bulmak mümkün.

Patatesteki azımsanmayacak fiyat artışının birkaç farklı sebebi var. Türkiye’de 2017 yılında 4.8 milyon ton patates üretildi. Bu miktarın yaklaşık yüzde 5’i ise ihraç ediliyor. Fakat, Gürcistan’ın ‘patates hastalığı’ sebebiyle mart ayından itibaren geçici olarak Türkiye’den patates ithalatını askıya alması, depolarda ürün birikmesine ve bu ürünlerin bir kısmının da ekonomik değerinin zamanla yok olmasına yol açtı. Türkiye’nin patates ambarlarından Nevşehir ve Niğde’deki depolarda bulunan 350-400 bin ton patatesin mart ayından sonraki süreçteki akıbetinin gelişmeler neticesinde tatsız sonuçlanması da, geçen yıl kaydedilen yüksek üretim rakamının tüketiciye fiyat avantajı olarak yansımasının önüne geçti. Patatesteki olumsuz tablo sedece ihracatla sınırlı değil. Petrol fiyatları ve döviz kurlarındaki yükselişe paralel olarak çiftçinin artan giderlerinin de haziran ayında tüketiciye yansıdığı belirtiliyor. Tüccarların ürün stoklaması da fiyat dalgalanmasında etken oldu.

Patatesteki tablo, soğanda da benzer durumda. Mayıs ayında kilosu İstanbul halinde 1 ile 1.6 lira arasında değişen fiyatlardan satılan soğanın, haziran ayı itibarıyla ise fiyatı 3 ile 5 lira aralığına yükseldi. Bundan bir yıl önce soğanın kilogramının halde 60 kuruş ile 1 lira arasında alıcı bulduğu göz önüne alındığında, bir yıllık farkın yüzde 400 olduğu görülüyor. 1 aylık fiyat artışı da yüzde 212 seviyesinde. Fiyatlardaki artış, 1 kilogram soğanın market raflarında 6.5 liradan tüketiciyle buluşmasına neden olmuş durumda.

Yıllar içindeki üretim miktarına bakıldığında, fiyat artışının ürün yetersizliğinden kaynaklanmadığı ortaya çıkıyor. TÜİK verilerine göre, 2015 yılında 1 milyon 879 bin ton seviyesinde gerçekleşen soğan üretimi, 2016 yılında artarak 2 milyon 121 bin ton seviyesine ve 2017 yılında yine bir artışla 2 milyon 131 bin tona yükseldi. TÜİK’e göre 2 yıl içinde soğan üretiminden elde edilen miktar aynı olsa da, ekili alan sayısının azaldığı göze çarpıyor. 2016 yılında 604 bin dekarlık alana soğan ekilirken, 2017 yılında bu rakam 576 bin dekara düştü. Fiyatlardaki yükselişi değerlendiren çiftçi birliklerine göre de, soğanın fiyat artışını yıl başından beri devam eden sağanak yağışlar ve dolu gibi hava şartları tetikledi.

Son yıllarda artan patates üretim rakamının, bu yıl düşeceği tahmin ediliyor. TÜİK’in 2018 yılı ‘Bitkisel Üretim 1. Tahmini’ne göre, bu yıl tahıllar ve diğer bitkisel ürünlerde üretim miktarının bir önceki yıla göre yüzde 1.3 azalması bekleniyor. Raporda bu yıl Türkiye’nin patates üretiminin de yüzde 1 oranında azalacağı öngörüsüne yer verildi. 2017 yılında 4.8 milyon ton olarak gerçekleşen Türkiye’nin patates üretimi, 2014 yılında 4 milyon ton sınırını yeniden geçmiş ve 2016 yılında da 4 milyon 750 bin ton olarak ölçülmüştü.

Patates ve soğanın yanı sıra, bir yıllık süreçte diğer gıda ürünlerinde de fiyat artışları yaşandı. TÜİK verilerine göre, tereyağı fiyatını bir yılda yüzde 35 artırırken, sütte yüzde 24 ve yumurtada da yüzde 21’lik fiyat değişimleri görülüyor. Bazı ürünlerde ise, TÜİK’in açıkladığı rakamlar ile market raflarındaki fiyatlar arasında belirgin farklar göze çarpıyor.

Yorumlar

yorumlar

Yazar Hakkında

Benzer yazılar

Yanıt verin.

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

 

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.