Busan’da Gezerken IV: Kore’de Kiraz Çiçekleri Açarken Bahar’ın Değişen Anlamı

Mutlu Binark, Hacettepe Üniversitesi İletişim Fakültesi

ı.ıı.ııı. Bölümler
Fotoğraflar: Mutlu Binark

 

Kore’deki bu dördüncü yazımda, belki de en zor konu kiraz çiçekleri izleme edimi hakkında yazmaya çalışacağım. Çünkü, Kore’de Nisan ayında bir çok turistin hayranlıkla izlediği kiraz çiçekleri aslında Kore tarihinde çok acı bir geçmişe işaret ediyor. Kiraz çiçekleri Kore’nin 1910 tarihinde Japonya’ya bağlanması ve 15 Ağustos 1045’e dek süren Japon İmparatorluğu’nun (大日本帝国) (Dai Nippon Teikoku) sömürgesi olarak geçen dönemde bu yarım adada yeşertilen bir kültür…

Japonya’da Nara Döneminde (710-794) başlayan ancak Heian Döneminde (794-1185) gelişen kiraz çiçeği izleme edimi waka ve haikuların başlıca konusu oldu. Edo Döneminde kiraz çiçekleri izleme edimi (見) soylulardan halka da yayıldı. İkinci Dünya Savaşı sırasında kiraz çiçekleri Japon halkının milliyetçi duygularını canlı tutmak için propaganda malzemesi olarak kullanıldı. Hatta, ölen her Japon askeri kiraz çiçeğinin düşüşüne benzetilirdi: kiraz çiçeği bu anlamda estetik değer olarak güzelliği bir yandan da ölümsüzlüğü simgelemekteydi. Japon kamikaze pilotları son görevlerine yerine getirmek için gönderilirken yanlarına bir dal kiraz çiçeği de verilmekteydi. Japonya ayrıca sömürgeleştirdiği topraklarda, Japon kültürünü ve dilini hakim kılarken, kiraz ağaçlarını da sömürgeleştirilen topraklara hakim ülkenin Japonya ve Japon ruhu olduğunu göstermek için dikmiştir. Özellikle Kore’ye dikilen kiraz ağaçları Somei Yoshino(染井吉野) kiraz ağacı türü olup, kökeninin Nara bölgesi olduğunu sanılmaktadır. Bugün de Busan’da açan kiraz ağaçları Yoshino kiraz ağaçları türünden olup, belki de o yaşlı ağaçlar neredeyse 100 yıllık öyküleri gövdelerinde, dallarında taşıyor olabilirler. Aslında kiraz çiçekleri baharın gelişini, yaşamın canlılığını da simgeliyor.

Nakdonggang Nehir kenarındaki Ekolojik Park’ta, Busan’ın en meşhur Samyak Kiraz Çiçeği Festivalini gezdikten sonra, özellikle Kore şiirinde çok önemli bir yer tutan Yun DongJu’nun Bahar başlıklı iki şiirine baktığımızda, baharın Kore toplumundaki iki farklı anlamını ve yerini görmemiz mümkün. Yun DongJu (윤동주) 30 Aralık 1917 tarihinde Çin’in Kuzey Mançurya bölgesinde yer alan  Jilin eyaletinde doğdu ve 16 Şubat 1945 tarihinde Japonya’da Fukuoka Hapishanesinde vefat etti. Yaşamı sırasında bastırma olanağı bulamadığı şiirlerini “Gökyüzü, Rüzgar, Yıldız ve Şiir” (하늘과 바람과 별과 ) adı altında topladı . Yeonhui Teknik Okulu’ndan mezun oldu (bugün bu kurum prestijli Yonsei Üniversitesi’dir) 1942 yılında Tokyo’daki Rikyou Üniversitesine İngiliz Dili ve Edebiyatı okumak için gitti. Altı ay sonra Kyoto’daki Doshisha Üniversitesine nakil oldu. Kyoto’da Japon polisi tarafından Kore bağımsızlık savaşına destek verdiği için tutuklandı ve Fukuoka Hapishanesine iki yıl mahkumiyet kararı ile gönderildi.

Yun DongJu Şiir Antolojisi Kapağı

Yun DongJu burada yaşamını yitirdi. 1948 yılında nihayet, şiirleri bir başka şair olan Chong Ji-yong tarafından  “Cennetler, Rüzgar, Yıldızlar ve Şiir” (하늘과 바람과 별과 (Haneulgwa Baramgwa Byeolgwa Si) adıyla basıldı. Yun DongJu yazma üslubuyla  lirik bir şairdir, doğayı betimlediği şiirlerinin derin yapısında ise Kore ülkesinin ve halkının özgürlüğe tutkusunu ve sömürgeden kurtulmaya dair arzularını ve umudunu dile getirmiştir. Şair, şiirin fikirlerin ifade edilmesi için yeterli olduğunu belirtirken, insanların kalplerindeki gerçeklerin ortaya çıkartıldığında, edebiyatın güç kazanarak, bu güç ile dünyayı değiştirebileceğini belirtir. Bahar 1(1) adlı şiirinde, baharın gelişinin betimlemesini yapar:

Bebeğimiz

Parmaklarımızın dibinde mışıl mışıl

Kedi

Mutfakta meow meow

Bebek rüzgar

Dallarda usul usul

Amca güneş

Gökyüzünün ortasında cızcız

 

Bahar 2 (봄2) şiiri ise, aslında Kore halkının özgürlük tutkusunu ve umudunu dile getirir. Bahar, Japon işgali ve yönetiminden özgürlük ve bağımsızlık için Kore halkının içinde bulunan uyanış anlamına gelmektedir. Ancak, şairin gözünde özgürlük oldukça uzaktadır, ileri bir zamandadır. Yun Donju, bu lirik şiirleri ile Kore edebiyatında Kore özgürlük hareketinin önemli bir temsilcisi olarak yer almaktadır.


bahar damarın içinde ırmak gibi akar

taş, taş, şehir içi yakındaki tepede

altınçanak çiçeği, açelya, sapsarı marul çiçeği

 

üç aydır kışa dayandım ben

sürgün gibi açıyorum

 

keyifli çayırkuşu

her tarlada hoşça yüksel

 

masmavi gökyüzü

uzak uzak, yüksektedir…..

 

Kiraz çiçeklerinin, Kore’de dikilmesi nasıl bir ardyöreye dayanırsa dayansın, günümüzde gündelik hayatın ve kültürünün bir parçası haline gelmiştir. Üstelik her kentte kiraz çiçeklerinin açacağı tarih heyecanla beklenmekte, ağaçların açma tarihi duyurulmakta, yerel yönetimler kiraz çiçekleri festivalleri organize etmektedir.

Busan Belediyesi de metro hattında Bahar’ın gelişini ve kiraz çiçekleri tasarımı ile kutlamaktadır. Yazıyı, Busker Busker (버스커 버스커) adlı grubun YouTube’da neredeyse 18 milyondan fazla izlenen Cherry Blossom Ending ( 벚꽃 엔딩 ) adlı popüler şarkısı ile bitirmek istiyorum. Şarkı, Kore kültüründe kiraz çiçeklerine duyulan tutkuyu esprili bir şekilde anlatmakta: “Bahar rüzgarı eserken, saçılan kiraz çiçeği taç yaprakları, bizim birlikte yürüdüğümüz yolun üzerine dağılıyor”…


Yorumlar

yorumlar

Yazar Hakkında

Benzer yazılar

Yanıt verin.

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

 

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.