Busan’da Merkezde Gezerken I:  “Gukje ShiJang”ın Keşfi[1]

Mutlu Binark, Hacettepe Üniversitesi İletişim Fakültesi

Busan University of Foreign Studies’deki konuk araştırmacı olarak yaşantıma başlayalı bir hafta oluyor. Busan, Güney Kore’nin ikinci büyük kenti. Dünyada ve Türkiye’de Busan Uluslararası Film Festivali[2] ile tanınmakta. Kentin liman kenti olmasından dolayı sanırım diğer Kore kentlerine göre daha kozmopolit bir nüfus yoğunluğu ve bu kozmopolit niteliğin kent yaşamına yansıyan yönleri var. Busan metrosundaki İngilizce, Çince ve Japonca göstergeler, büyük alışveriş merkezlerindeki Korece dışında İngilizce, Çince ve Japonca anonslar bu kozmopolit yapının bir sonucu olsa gerek.

1910-1945 yılları arasında Japonya’nın Kore topraklarını istila etmesi, 35 yılı aşkın bir süre Kore’yi yönetmesi,  bu yönetim sırasında nüfus üzerinde uyguladığı Japonlaştırma politikasının, II. Dünya Savaşı sırasında Japon ordusunun Koreli kadınları “rahatlama kadınları”[3] olarak kullanması üzerinde ayrıntılı durmayacağım. Ancak bu olgu, Kore-Japon ilişkilerinde günümüzde dahi “rahatlama kadınları”ndan Japon hükümetince resmi özür dileme gerçekleşmediği ve Japonya tarafından bu konu sürüncemede bırakıldığı için gündemdedir. Bu olguya rağmen, Busan’da Japonca konuşan farklı yaş kesimlerinden  nüfusun olması biraz şaşırtıcı oldu. Busan’ın kardeş kenti Türkiye’de İstanbul. Ancak, Busan Belediyesi’nin sayfasında bu yerel yönetim değişiklikleri güncel değil.  Busan’ın liman kenti olması tarihi boyunca  farklı kültürlerle etkileşimine olanak sağlamıştır. Günümüzde Busan Kulesi’nin de konumlandığı Yong-dusan Parkına gittiğinizde, limanı ve limandaki trafiği gözlemlemeniz mümkün. İlginç olan, günümüzde Yong-dusan Parkı alanının Chosun Hanedanlığı döneminde 17.ve 18. Yüzyıllarda “Choryang Oegwan” olarak adlandırılması, Japonya ile ticaretin yönetildiği bir yer olmasıdır. Daha sonra bu alan 1876 yılında Japon görevlilerin misafirhanesi olarak kullanılmıştır. Yongdusan Parkını Busan açısından önemli kılan, buranın kent yaşamı ile içiçe geçmiş üç dağdan bir Yongdu-san olmasından kaynaklanır. Şu anda Park olan bu dağlık tepede, 1973 yılında inşa edilen Busan Kulesi, Joseon Hanedanlığı döneminde  Japonlara karşı Myeongnyang Deniz Savaşını kazanan General Yi Sun Sin’in[4] heykeli, ulusal bağımsızlık eylemcisinin taş büstü olan Donganhuijehyungsang, çiçek saati, Budist tapınağı, Palgakjeong, Aşık Kilitleri Ağaçları  ile Kore Hanedanlığını simgeleyen Mavi Ejderha heykeli bulunur. Uzak Doğu mitolojisinde ejderha çok önemli bir yere sahiptir. Gerek Çin, gerek Kore gerekse Japon kültüründe ejderhalar iktidarın gücünü pekiştiren ve uzun yaşamı simgeleyen koruyucu simgeler olarak kullanılmışlardır. Mavi Ejderha, Çince “Qīnglóng” (“青龍”) olarak adlandırılmakta olup, Doğu’yu simgeler. Yong-dusan da bulunan Mavi Kore Ejderi de hem Kore Hanedanlığının sonsuzluğunu gösterir hem de bir yandan da Doğu’yu. Yong-dusan Parkı hakkında söylenebilecek son hususta, tıpkı Seul’deki Namsan Kulesinde olduğu gibi, sonsuza dek birlikteliklerini perçinlemek isteyen sevgililerin ve çiftlerin birlikte gelerek bu bağlılık istemlerini buradaki metal ağaçlara kilitlemeleri. Burada ilginç olan bu tür bir çağdaş inanışın, kentin panoramik manzarasına eşlik etmesi ve tarihsel kültürel olgularla çağdaş bir inanışın birlikte tezahür etmesi.

 

Choryang-dong bölgesi olarak bilinen mahallede bulunan Busan Merkez Tren İstasyonu aynı zamanda hızlı tren KTX’inde bağlantısının yapıldığı yerdir. KTX’in varış-kalkış platformları 2003 yılında tamamlanmıştır.  Ancak burada şu hususu söylemek lazım. Eski Busan Tren İstasyonunun fotoğraflarına bakacak olursanız, İstasyonun kırmızı kiremitleri ile Tokyo Merkez Tren İstasyonu ile Sirkeci Tren İstasyonuna ne kadar benzediği görülür. Busan Tren İstasyonu, Japon işgali sırasında Japon mimar Tachuno Kingo tarafından inşa edilmiştir. Japon işgali sırasında bina ülkenin en büyük binası niteliğini taşımaktadır. 153 yılındaki büyük yangında istasyon zarar görmüş, 1969 yılında da bina sökülerek, yeri değiştirilmiştir. Choryang-dong’un tarihi hakkında bilgi veren kamuya açık fotoğraf sergisinde, İstasyonun 1910’lu, 1930’lu ve 1950’li yıllarından fotoğrafları görmek mümkün.

Yongdusan’dan sonra, Busan’ın en film festivalinden sonra en çok bilinen ikinci merkezi Jagalchi Balık Pazarına yürüyerek geçilebilir. Jagalchi Balık Pazarı (“자갈치시장”), Kore’nin en büyük balık pazarı. Burada sadece canlı olarak sergilen her çeşit deniz varlığını görmek değil, bunların sipariş edilerek yenmesi de mümkün. Pazarda çalışanların çoğu orta ve orta üstü yaşlı kadınlar. Pazarda farklı deniz varlıkları gördükten sonra, yürüyerek Gukje ShiJang’a doğru yola devam edilebilir. Busan’daki ilk keşfin en heyecan verici yanı Arirang Geçidinden Gukje ShiJang’a çıkılması oldu. Yol üstünde bir yandan sokak yemeği satan çadırları[5] ve yine çoğu kadın olan satıcıları görebiliyorsunuz. Bu sokak yemeği çadırları Korece “Pojangmacha” olarak adlandırılıyor. Sözcüğün etimolojik kökenine bakıldığında Çince ”布帳馬車”, yani örtülü at arabas”ı anlamına geliyor.

Buralarda oldukça lezzetli hem de daha ucuza hotteok, gimbap, tteokbokki, sundae, dakkochi, odeng, mandu, ve anju yemeniz, soju içmeniz olanaklı. Busan’ın balık keklerinin, “eomuk”un ve satıcı tarafından özel tatlandırılmış sos soslu balık kekli “odeng’inin Kore’de en leziz olduğu söylenmekte. 

Burada bir küçük not daha, balık kekinin de kökeni Japonya. Jagalchi ve civarında vejetaryenlerin ve veganların bu kadar balık, et ve yumurta ile pişmiş yiyecekler arasında yiyecek bir şey bulmaları biraz zor olsa diye düşünüyorsanız yanılıyorsunuz: sebzeli gimbaplar yardıma yetişiyor.

Sokak satıcılarının olduğu bölgeyi aşıp, Gukje ShiJang[6](“국제시장”) nihayet ulaşıyorsunuz. Gukje SjiJang, Gukje Pazarı demek. Burasının önemi, Busan’a 1950 yılındaki Hungnan Kurtarmasından[7] sonra Kuzeyden gelen göçmenlerin kendileri için birer yaşam alanına çevirmelerinden kaynaklanıyor. 2014 yılında Batı’da “Ode to My Father”[8] olarak bilinen Korece adı “Gukje Shijang” olan, Yoon Je-kyoon’un yönettiği film bu mahalleye yerleşen ve dükkan açan Kuzey Koreli göçmen ailenin dramatik öyküsünü anlatıyor. Film, Hungnan Kurtarma operasyonu sırasında babasını ve kızkardeşini kaybeden Duk-soo’nun özverili yaşamını anlatıyor, Gukje’de sahip oldukları dükkanı merkeze alarak. Gukje sözcüğü uluslararası demek. Pazarın kuruluşu da göçmenlerin Amerikan askerlerinden aldıkları eşyaları burada ikinci el olarak satılmalarıyla gerçekleşiyor. Gukje Pazarında bugün ucuz tekstil ürünleri ve ikinci el giysi bulmak olanaklı. Günümüzde 1500’e yakın dükkan var. 1950’lerde zor şartlarda Busan’da yaşamak zorunda kalan Koreli ailelerin kurduğu bu Pazar hala ayakta ve şimdilerde daha çok Busan’a gelen yabancıların uğrak yeri. “Ode to My Father”ın çekildiği dükkan “Kkobbunine” de uğrak  yerlerinden biri. Gukje ShiJang özellikle Eminönü pazarını veya Ankara’da Çıkrıkçılar yokuşunu anımsattı hava olarak…İnsan dokusu olarak. Pazarın hala var olması, geçmiş ile günümüz Kore toplumu, siyaseti ve ekonomisi arasında kurulan bir köprü niteliğinde kanımca. Belki de burada her dükkanın arkasında bir başka aile öyküsü var, dinlenmek istediğinde paylaşılacak. Çünkü buradan yürüyerek Nampo dong’a gittiğinizde dünyanın her hangi bir metropol ülkesindekine benzer manzara ile karşılaşıyorsunuz: seri üretim franchising kafeler, mağazalar ve hiper tüketimin sıradanlaşmış akışı. Büyük kentlerin hepsinde tüketim katedralleri,  varlığı kanıksanmış uluslararası markalar ve birbirine benzeyen insan kalabalığı… Busan da buna bir de tüketime davet eden K-pop yıldızlarının “gençlikleriyle ve güzellikleriyle ışıldayan gülümseyen” imgeleri eşlik ediyor.


 
[1] Bu yazının yazılmasına vesile olan, Damla Hüccetoğulları’na teşekkür ederim.
[2] http://www.biff.kr/structure/eng/default.asp
[3] https://en.wikipedia.org/wiki/Comfort_women
[4] https://en.wikipedia.org/wiki/Yi_Sun-sin
[5] https://en.wikipedia.org/wiki/Street_food_in_South_Korea
[6] http://english.visitkorea.or.kr/enu/SH/whereToShop/whereToShop.jsp?action=about&cid=997641
[7] Şu anki Güney Kore Başkanı Moon Jae-İn in de ailesinin BM’in bu kurtarma operasyonu ile Busan’a gelen Kuzey Koreli göçmen ailesinin oğlu olduğunu belirtelim.
[8] http://asianwiki.com/Ode_To_My_Father

Yorumlar

yorumlar

Yazar Hakkında

Benzer yazılar

4 Yorum

  1. Geri İzleme: Busan'da Gezerken II:  Kore Film Konseyi, Busan Uluslarası Film Festivali ve Heundae Plajı… | Dağ Medya

  2. Geri İzleme: Busan'da Gezerken III: Savaştan Barış Söylemine Geçmek ve Sahaflarda Dolaşırken Okuryazarlığın Dayanılmaz Ağırlığı | Dağ Medya

  3. Geri İzleme: Busan'da Gezerken IV: Kore'de Kiraz Çiçekleri Açarken Bahar'ın Değişen Anlamı | Dağ Medya

  4. Geri İzleme: Busan'da Gezerken V: Hava Kirliliğinin Sınır Ötesi Taşınımı Sorunu | Dağ Medya

Yanıt verin.

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir