İki yüz bin sayga antilobu birkaç gün içinde niye ölüverdi?

Atila Alpöge*

Yıl 2015.  Kırgızistan’da, İstanbul’un Kadıköy ilçesi kadar büyük bir bozkır.  Sürekli göç eden antiloplar doğum yapıp beslenmek için her zaman yaptıkları gibi, bir süre için konaklamışlar burada.  Onları izlemeye gelmiş olan bilginler tanık oldukları olay karşısında dehşet içinde kalmışlar.  Antiloplar ve yavruları oldukları yerlerde patır patır devrilip ölüvermişler.  Birkaç gün içinde.  200.000 kadar antilop.  Niye?

 

Bu vahşi kırımın nedenini anlamak için uzmanların yaptığı 37 otopsi ‘septisemi’ye (sepsis’e) işaret etmiş.  Başka bir deyişle, ‘kan zehirlenmesi’ne.  Tanığı oldukları bu korkunç olayı irdeleyen İngiltereli Prof. Richard Kock ve arkadaşları Science Advances  dergisinde yeni yayımladıkları bir raporla konuya ışık tutuyorlar.

Dünyanın bu köşesindekilere Sayga Antilopları deniyor.  Hayvanların arasında en hızlı koşan diye bilinen bu antilopların bu olaydaki ölümünde ne avcıların, ne de diğer hayvanların parmağı var.  Olayı tetikleyenler aşırı sıcaklık (37 derece) ile aşırı rutubet (%80).  Hayvanların bademciklerinde bir bakteri uzun yıllardan beri hep yaşıyor.  Hiç zarar vermeden.  Ancak yüksek sıcaklık ve rutubette bunlar kana karışıveriyorlar ve ölümcül tahribat yapıyorlar.

Prof. Kock 2014’te Kırgızistan bozkırlarında 250.000 kadar sayga yaşadığını ve bunların birkaç yüz bin yavru üretmiş olduğunu tahmin ettiklerini söylüyor.  “Aman ne iyi!  Artık bunları nesli tükenenler listesinden çıkarabileceğiz!” diye düşündüklerini ekliyor.  Ama bir yıl sonra “Kitlesel Ölüm Olayları diye adlandırılan bu olguyu yaşamışlar.  (İngilizcesi ‘mass mortality event’, ya da kısaca MME.)

MME çok başka yaratıkları da vuruyor.  Örneğin 2014’de Avustralya’da, Sydney’de bir günde 45.000 baykuş ölüvermiş.  Adeta bir anda; sanki bir lambayı söndüren düğme çevrilmiş gibi.  Gene 45 derecelere varan sıcak hava yüzünden.

MME’lerin çoğalmakta ve yayılmakta olduğu gözleniyor.  Bu olay balıkları, kuşları, deniz omurgasızlarını vuruyor.  Örneğin bir seferinde bir milyona yakın sardalyenin böyle telef olduğu biliniyor.  Ünlü bir bilim dergisi 2015’te 727 adet büyüklü, küçüklü MME olayının saptandığını, bunlardan 2.407 tür hayvan cinsinin etkilendiğini, olay sayısının artmasıyla birlikte her birindeki kırımın da büyüdüğünü duyurdu.  Bu gidişin beslenme sistemlerinde kriz yaratma gibi etkisi de söz konusu.

Prof. Kock şöyle diyor: “Evrim dediğimiz olgu milyonlarca yıl sürüyor.  Yaşanan değişimlere her canlı başka hızlarla uyum sağlıyor.  Örneğin mikropların gelişmeye ayak uydurması çok hızlı.  Ama memelilerin değişimi çok yavaş.  Bu hız farkı mikropların memeliler üstündeki tahribatını büyük boyutlara çıkarabilir.  Gerçek bir endişe kaynağı bu olgu.”

Atila Alpöge, Ekogazete, 26.2.2018 / Yararlanılan kaynak: David Derbyshire, The Guardian, 25.2.2018

Yorumlar

yorumlar

Post source : https://ekogazete.wordpress.com/2018/02/26/iki-yuz-bin-sayga-antilobu-birkac-gun-icinde-niye-oluverdi/

Yazar Hakkında

Benzer yazılar

Yanıt verin.

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir