Hayvanlar üzerinde test yapan markalar

Deniz Dilan Arslan*

Dünyada her yıl yaklaşık 115 milyon hayvana deney yapıldığı tahmin ediliyor. Köpekler, kediler, gelincikler, tavşanlar, maymunlar, fareler ve daha başka bir sürüsüne. Testler uygulanırken hayvanlar kimsenin kolay kolay gönüllü olmayacağı bir sürü muameleye maruz kalıyor; zorla besleme, susuzluk, fiziksel kısıtlama, uzun saatler boyunca hareketsiz tutma, iyileşme süreçlerini takip için yanık ve yaralar açma, etki ve tedavi çalışmaları için acı verme, havasızlıktan boğma, boyun kırma, baş kesme bunlardan bazıları.[1]

Kozmetik ürünler için hayvanlara yapılan testlerin iki tanesi oldukça yaygın. Şampuan ve benzeri ürünlerin neden olduğu tahrişi değerlendirebilmek için kozmetik şirketler tarafından uygulanan Draize göz testi kafeslerde tutulan tavşanların gözlerinin penslerle tutularak bazen günlerce açık kalmasını içeriyor. Bir maddenin ne kadar zehirli olduğunu belirlemek için yapılan LD 50 testindeyse hayvanlara çeşitli maddeler, mesela ruj, boğazlarına sokulmuş bir tüp aracılığıyla zorla yediriliyor. LD 50 testleri süresince hayvanlarda kusma, ishal, felç, kasılma, iç kanama gibi zehirlenme semptomları gelişiyor. Deneyler 14 günden 6 aya kadar sürebiliyor, tabi test edilen hayvan o kadar uzun süre yaşayamaya devam ederse. LD 50, yüzde 50 öldürücü doz anlamına geliyor. Yani deneye dahil olan hayvanların yüzde 50’si ölüyor. [2] Tüm bu test süreçlerinin verdiği acı ölçülebilir değil. Sayılarla anlatılamayan acı, ötekinin acısı, birisi hatırlatmadıkça kolayca görmezden geliniyor.

Hayvanların kullanılmadığı testlerin etkili, daha ucuz ve daha hızlı olduğu bugün kanıtlanmış durumda.[3] Dünyanın en büyük kozmetik piyasasına sahip olan Avrupa ve Türkiye’nin de dahil olduğu birçok ülke hayvanlar üzerinde kozmetik ürünler için test yapılmasını, bu ürünlerin piyasaya sürülmesini ve ithalini yasakladı. Türkiye’de bu yasağın işlediğini ve böyle bir yasal çerçevenin etkili olduğunu düşünmekse yanlış olur. Hayvan dostu olan birçok insan hayvanlara yapılan işkenceye araç olan ürünleri tüketerek, belki farkında olmadan, bu haksızlığı destekler duruma düşüyor. Bu yazı böyle duyarlılığa sahip olan ve piyasada yaygın olarak satılan kozmetik ürünleri kullanan insanların bilgilenebilmesi için yazıldı – yeri gelmişken belirtmeli, kozmetik ürünler sadece makyaj malzemelerini değil, şampuan, diş macunu gibi bakım ve temizlik ürünlerini de kapsıyor. Öte yandan, bu yazı insan canlısının gezegeniyle bağını iktidar kavgasının gürültüsünde unutmuş olanlar için değil.

Hayvan hakları için verilen mücadeleler sonuç veriyor olmasına rağmen bir sürü marka hayvanlar üzerinde test yapmaya devam ediyor. Yazının sonunda bugün hala hayvanlar üzerinde test yapmakta direten şirketlerin bir listesi var. Bu listenin önemi güncel olmasından kaynaklanıyor. Listenin kaynağı PETA(People for the Ethical Treatment of Animals, Hayvanlara Etik Yaklaşım İçin Mücadele Edenler) olmakla beraber, bu listeye dair bilgiler şu yazıdan alındı. Markalar kategorilere göre ayrılmış olmasına rağmen, belli ki bu markaların çoğu birkaç büyük şirkete ait. Bu büyük şirketler L’Oreal, Estee Lauder, Procter & Gamble, Clorox, Johnson & Johnson, S.C. Johnson, Colgate-Palmolive, Reckitt Benckiser, Church & Dwight, Unilever ve Dial/Henkel. Bu firmaların hepsi mesele hayvanlar üzerinde test yapmaya geldiğinde etikten yoksunlar ve bu konudaki politikalarını değiştirmek konusunda herhangi bir çabaları yok. Bu duruma bir istisna politikalarını değiştirmeye başlamış olan Colgate-Palmolive. PETA Colgate-Palmolive’i “üzerinde test yapılan hayvanların sayısını azaltmak için düzenleyici değişiklikler üzerinde çalışan” olarak listeliyor. Bu, şirketin şu anda hayvanlar üzerinde testler yapmadığı ya da yakın bir gelecekte yapmayacağı anlamına gelmiyor.

Hayvanlar üzerinde test yapan ürünleri kullanmayı reddetmek atılabilecek basit bir adım, temel bir adım ve talep üzerinden eğilip bükülen uluslararası markalar üzerinde etkili. Diğer taraftan, hayvanlara işkence aletlerine dönüşmüş ürünlerle temizlenmenin/güzelleşmenin imkansız olduğu da yakında “bilimsel olarak” kanıtlanacak umuyoruz ki.

Bir kozmetik ürünün hayvanlar üzerinde test yapılarak üretilip üretilmediğini anlamanın PETA’nın listelerine bakmak dışında yolları da var. Bu yollar şu yazıda toparlanıp güzelce anlatıldığı için burada tekrar etmeyeceğim.

Daha az hayvanın işkence görmesi, insanlarınsa hayvanlara zulüm ederek üretilen malları daha az satın alması hayvan hakları adına niceliksel düzeyde kazanıma işaret. Diğer taraftan piyasa için hayvanlar üzerinde test edilmeyen kozmetik ürünler de yeni bir pazar alanı demek. Alex Holder’ın yazısında vurguladığı gibi, bugün aktivizm satıyor (yazının Türkçe çevirisi burada). IMF’nin 8 Mart’ı kutlayan bir video hazırlayıp sosyal medyada dolaşıma sokması ile “Hayvanlar üzerinde test yapılmamıştır” yazılı/bandrollü ürünlerin çoğunun astarının kendisinden pahalı olması arasındaki ilişki basit olduğu kadar gerçek. Tüketim çemberleri kendine yeni yollar buldukça çoğalıyor, kendi kültürünü toprağa işliyor. Vegan olmak, vejetaryan olmak, “bio” ürünler kullanmak piyasanın kontrolüne girdikçe ekolojik yıkıma, kaynakların yok edilmesine, kirletilmesine yanıt olmaktan bize sezdirmeden çıkabiliyor. Bunun benim karşıma çıkmış olan en çarpıcı örneği Meksika’daki avokado üretimi. Avrupa birçok yerde vegan direnişin sembolü olmuş, ve veganlık sağlıksızdır gibi savların karşısında yeşil yeşil parlayan avokadolar, son yıllarda o kadar çok talep görmeye başladı ki, Meksika avokadosu için bugün Meksika’da hektar hektar orman yok ediliyor (dünyadaki avokadoların %40’ı Meksika’da üretiliyor).[4] Avokado bostanlarında çalışan insanların ucuz iş gücü olarak sömürülmesi, ta o kıtadan bu kıtaya gelen bu ve benzeri ürünlerin devasa gemilerle gelerek denizin keyfini iyice bozması da bu tüketim aşırılığının görmezden gelinemeyecek olumsuz sonuçları arasında.

Birbirine geçkin olan kaynak, hayvan, insan sömürüsü karşısında duran mücadele yolları sabitlenip hazır formüllere dönüştükçe etkilerini yitiriyorlar. Ama mücadele alanları da birbiriyle içe içe. Reddediş yoları birbiriyle diyalog içinde oldukça güçleniyor. O yüzden yazının devamında kozmetik ürünleri kullanmanın ne kadar gerekli olduğunu tartışmayı değil, hayvanlar üzerinde test edilmeyen kozmetik ürünleri kullanmanın bazı yollarını paylaşmayı istedim.

Şimdiye kadar hayvanlar üzerinde test yapmadığına dair PETA’ya yanıt vermiş Türkiye’den ulaşılabilir markaların hepsinin güncellenmiş bir listesi burada var. Ayrıca bu sorunu dert edinip Türkiye’de kozmetik ürünlerin satıldığı yerlerde rahatça bulunabilen ve hayvanlar üzerinde test yapmayan ürünleri arayıp bulan, kullanıp bilgilerini paylaşan iki hayvan dostunun oluşturduğu “tavşanın peşinde” adlı kaynağa bakabilirsiniz.

Bu ekonomik çarkın biraz daha dışında durmak gerektiğine inanan insanlar içinse başka alternatifler var. En niyetlisi kendi ürününü kendin yapmak. İnternette biraz araştırmayla hangi temizlik ve kozmetik ürünleri nasıl yapılır öğrenmek mümkün. Düşünüldüğünün aksine, temizlik ve bakım ürünlerinin bir kısmı evde yapılabilir, hatta belki zaten şu anda evde bulunuyorlar. Mesela elma sirkesi. Elma sirkesinin nimetleri anlata anlata bitmez. Bazıları şunlar.

Sonrasında, Türkiye’de pek bilinir olmasa da yeterince var olan yerel küçük üreticiden satın almayı tercih etmek geliyor. Yerel küçük üreticilerle alış veriş yaparak güven verici görünen ama eli kolu kanlı devasa tekellerden biraz daha uzak durabilmek mümkün. Hem böylece alternatif ekonominin yolları da açılıyor. Türkiye’de satın almayı tercih ederek dünya güzelliğine katkıda bulunabileceğiniz bir sürü küçük üretici var, mesela sabunu Yırca Hanımeli’nden, güneş kremini Ayn-ı Şifa’dan alabilirsiniz. Yeşil Köpük doğal temizlik ürünlerini bulabileceğiniz bir yer. Bu liste daha uzar. Benim niyetimse reklam yapmak değil başka olasılıklar olduğuna işaret etmek. Eyleyebildiğimiz kadar. 

HAYVANLAR ÜZERİNDE TEST YAPAN MARKALAR – 2017

MAKYAJ

  • Almay
  • Artistry (Amway)
  • Avon
  • Benefit
  • Bobbi Brown
  • Borghese
  • Burberry
  • Calvin Klein
  • Chanel
  • Chapstick
  • Cle de Peau
  • Clinique
  • CoverGirl
  • Demeter
  • Dior
  • Dolce & Gabbana
  • Estee Lauder
  • Flirt
  • Giorgio Armani
  • Givenchy
  • Guerlain
  • Helena Rubinstein
  • L’Oreal
  • Lancôme
  • MAC
  • Make Up For Ever
  • Mary Kay
  • Max Factor
  • Maybelline
  • OPI
  • Prescriptives
  • Rimmel London
  • Revlon
  • Shiseido
  • Shu Uemura
  • Sinful Colors
  • Sephora (brand)
  • Tom Ford
  • Tony Moly
  • Yves Saint Laurent

Cilt Bakımı

  • Algenist
  • Ambi
  • American Beauty
  • Aveeno
  • Avene
  • Avon
  • Bain de Soleil
  • Bioderma
  • Biotherm
  • Bliss
  • Boscia
  • Caudalie
  • Cetaphil
  • Clarins
  • Clarisonic
  • Clean & Clear
  • Clearasil
  • Coppertone
  • DDF
  • DHC
  • Dermablend
  • Dr. Brandt
  • Dr. Jart
  • EOS
  • Eucerin
  • Fresh
  • Garnier
  • Gatineau
  • Glamglow
  • Good Skin Labs
  • Grassroots
  • Jurlique
  • Kiehl’s
  • L’Occitane
  • La Mer
  • La Roche Posay
  • Lab Series for Men
  • Lubriderm
  • Mederma
  • Neutrogena
  • Nivea
  • Noxzema
  • Nu Skin International
  • Nuxe
  • Ojon
  • Olay
  • Origins
  • Oriflame
  • Osiao
  • Peter Thomas Roth
  • Piz Buin
  • Ponds
  • ROC
  • Rembrandt
  • Simple
  • SK-II
  • Skin ID
  • St. Ives
  • Vaseline
  • Vichy
  • Walgreens
  • Yves Rocher

Saç Bakım Ürünleri

  • Alberto V05
  • Aussie
  • Bumble and Bumble
  • Clairol
  • Fekkai
  • Got2b
  • Head & Shoulders
  • Herbal Essences
  • Hoyu
  • Joico
  • John Frieda
  • Just for Men
  • Kao USA
  • Kerastase
  • Matrix Essentials
  • Mizani
  • Natural Instincts
  • Nexxus
  • Nice ‘n Easy
  • Pantene
  • Physique
  • Redken
  • Rogaine
  • Schwarzkopf
  • Sebastian Professional
  • Soft & Beautiful
  • SoftSheen
  • Suave
  • Sunsilk
  • TRESemmé
  • Vidal Sasson

Sabun ve banyo

  • Dial
  • Dove
  • H2O Plus
  • Irish Spring
  • Ivory
  • Johnson’s
  • Lux
  • Purpose
  • Shower to Shower
  • Softsoap
  • Wella

PARFÜM

  • Acqua Di Parma
  • Aramis
  • Balenciaga
  • Bvlgari
  • Cacharel
  • Christina Aguilera Perfumes
  • Cire Trudon
  • Coach
  • Donna Karan
  • Dunhill Fragrances
  • Elizabeth Arden
  • Escada Fragrances
  • Gucci Fragrances
  • Hugo Boss
  • Jo Malone
  • Lacoste Fragrances
  • Marc Jacobs Fragrances
  • Michael Kors
  • Missoni
  • Odin
  • Ralph Lauren Fragrances
  • Tommy Hilfiger
  • Viktor & Rolf
  • Kenzo

Diş macunu ve ağız bakımı

  • Aim
  • Aquafresh
  • Close-up
  • Colgate
  • Crest
  • Listerine
  • Mentadent
  • Pearl Drops
  • Reach
  • Scope
  • Sensodyne
  • Signal

DEODORANT

  • Arrid
  • Axe
  • Dry Idea
  • FDS
  • Lady Speed Stick
  • Mitchum Deodorant
  • Old Spice
  • Right Guard
  • Secret
  • Soft & Dri
  • Speed Stick
  • Teen Spirit
  • Ultrabrite

Hijyen

  • Always
  • Carefree
  • Femfresh
  • o.b Tampons
  • Stayfree

Tüy Alma

  • Bic Corporation
  • Braun
  • Gillette Co.
  • Nair
  • Schiek
  • Veet

Diğer/Kişisel

  • 3M
  • Acuvue
  • Arm & Hammer
  • Band-Aid
  • Hill’s
  • Mead
  • Off
  • Pampers
  • Puffs
  • ReNu
  • Savlon
  • Vaseline
  • Vicks

TEMİZLİK

  • Air Wick
  • Ajax
  • Armor All
  • Calgon
  • Clorox
  • Dermassage
  • Drano
  • Easy-Off
  • Ever Clean
  • Fabuloso
  • Fantastik
  • Febreze
  • Finish
  • Formula 409
  • Fresh Step
  • Glad
  • Glade
  • Green Works
  • Joy
  • Kaboom
  • Liquid Plumr
  • Lysol
  • Melaleuca
  • Mr. Clean
  • Murphy Oil Soap
  • Nature’s Source
  • Old English
  • Oomph!
  • Oust
  • OxiClean
  • Palmolive
  • Pine-Sol
  • Pledge
  • Raid
  • Renuzit
  • Resolve
  • Rid-X
  • S.O.S.
  • Scoop Away
  • Scrubbing Bubbles
  • Shout
  • Soft Scrub
  • Spray ’N Wash
  • Static Gaurd
  • Sunlight
  • Swiffer
  • Tilex
  • Windex

ÇAMAŞIR

  • Comfort
  • Downy
  • Purex
  • Suavitel
  • Tide
  • Woolite

+ HAYVAN GIDALARI

  • Blue Buffalo
  • Iams
  • Hill’s Science Diet
  • Pedigree
  • Purina
  • Friskies
  • Natural Balance
  • Whiskas
  • Eukanuba
  • Sheba
  • Bakers Complete
  • Iams
  • K.Y.

!: Bu eksiksiz bir liste değil, bir noktada hayvanlar üzerinde test yaptıkları açıklanmış şirketlerin bir listesi. Hayvan testleri politikaları konusunda sessizliğini koruyan bir sürü başka şirket var.

 

[1] Humane Society International, Mart 2017 http://www.hsi.org/campaigns/end_animal_testing/qa/about.html

[2] http://animal-testing.procon.org/, Mart 2017

[3] http://www.huffingtonpost.com/monica-engebretson/ending-cosmetic-testing-o_b_13136278.html

[4] http://www.independent.co.uk/news/world/why-you-should-stop-eating-avocados-immediately-mexico-environmental-damage-chemicals-a7397001.html

 

 

 

Yorumlar

yorumlar

Post source : https://yesilgazete.org/blog/2017/03/17/hayvanlar-uzerine-test-yapan-markalar-deniz-dilan-arslan/

Yazar Hakkında

Benzer yazılar

Yanıt verin.

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir