Toplumsal cinsiyet odaklı habercilik eğitimleri yapıldı

IPS İletişim Vakfı/bianet ve Özgür Gazeteciler Cemiyeti’nin ortaklaşa yürüttüğü KAOS GL’nin destekleyerek içinde yer aldığı  “Toplumsal Cinsiyet Odaklı Habercilik El Kitabı ve Online Kütüphanesi Projesi”nin ilk buluşması 22 Ekim’de İstanbul’da gerçekleşti. Nippon Otel’deki buluşmaya kadın ve LGBTİ örgütlerinden temsilciler ve gazeteciler katıldı.

Etkinlik, Dr. İdil Engindeniz Şahan’ın Toplumsal Cinsiyet Odaklı Habercilik projesi gazete ve televizyon haber taraması rapor sunumu ile başladı.

Prof. Dr. Sevda Alankuş’un Kadın odaklı habercilik sunumunun ardından Ali Erol LGBTİ odaklı habercilik sunumunu yaptı.

Toplantı “Medyadaki eril habercilik pratiği ve sorunları neler?”, “Bu sorunları nasıl tarif ediyoruz?”, “Kadın ve LGBTİ örgütlerinin  ihtiyaç olarak gördükleri şeyler neler?”, “Toplumsal cinsiyet odaklı habercilikten ne anlıyoruz?”, “Yaygın eril pratikler ve sorunlara karşı nasıl bir yol haritası oluşturabiliriz?” sorularının tartışıldığı forumla sürdü.

Toplumsal Cinsiyet Odaklı Habercilik Projesi Koordinatörü Öznur Subaşı, Nisan ayında başlayan ve iki yıl sürecek olan projenin amacını “Ana akım ve yerel medyada toplumsal cinsiyet önyargılı pratik ve söylemlerin tartışılmasını sağlamak” olarak açıkladı. İlk sene sekiz şehirde atölyeler düzenlenecek.

İdil Engindeniz Şahan, Mayıs 2016’da ulusal ölçekte 11 (Hürriyet, Sabah, Posta, Sözcü, Habertürk, Yeni Şafak, Cumhuriyet, Aydınlık, Birgün Özgür Gündem, Yeni Akit), yerel ölçekte dokuz ayrı gazetenin (Karadeniz, Yeni Asır, 5 Ocak, Özgür Haber, Çağdaş, Pusula, Güneydoğu ekspres, Olay, Sakarya) 80 nüshasını ve yedi televizyon kanalından (Kanal D, Show, Fox, NTV, 24, Trt 1, imc) 544 haberi inceledi. Şahan, ulaşılan yüzdelerin toplumsal cinsiyet açısından dengeli dağılım göstermediğini söyledi.

İLK SAYFADA KADIN TEMSİLİ YÜZDE 26

Rapordan öne çıkan noktalar şöyle:

*Tüm gazeteler birlikte ele alındığında ilk sayfada kadın temsili yüzdesi yüzde 26.
*İncelenen 6568 içerikte kadın ve LGBTİ odaklı haberlerin sayısına bakıldığında kadının taraf olduğu haberler toplam haberlerin yüzde 9.8’ini; kadının asli unsur olduğu haberlerse yüzde 8.11’ini oluşturuyor.
*1694 haberden sadece dördü LGBTİ varlığına dair.
*544 TV HABERİNDE SIFIR LGBTİ
*544 haberden 271’i haber kadınlarla ve kadınlıkla ilgili LGBTİ ile ilgili sıfır haber.

ALANKUŞ: HABER HAK İHLALİ YAPAN BİR TÜR

Sevda Alankuş, feminist medya eleştirisinden hareketle kadın odaklı haberciliği anlattı.

Feminist medya eleştirisinin haberin erkekler tarafından, erkekler okusun diye yazılmış, hak ihlali yapan bir tür olarak gördüğünü söyledi.

“Haber eril bir tür ise haberi haber yapan tüm unsurlara bakmak gerekiyor. Haber tanımında, güncel olma, yakınlık gibi maddelerin neyin haber yapılıp yapılmaması gerektiğine dair tanım buluyoruz. Haber olabilmesi için gündelik hayatın akışında kırılma yaratması gerekiyor. Bu haberi sonuç odaklı hale getiren bir yaklaşım. Haberin sonuç odaklı olmasının kadınları suçlayan, sürekli fail ya da mağdur gösteren sonuçları var.”

“Kesinlik, güvenilirlik, objektiflik gibi editöryel değerlere baktığımızda da kesin ve güvenilir olmasını sağlamanın yöntemi olarak resmi otoritelere gidip rakamlara yer verilmesini görüyoruz. Konuşulan otoriteler erkekler oluyor genelde.

“Haber değeri tanımı yeniden yapılmalı, haber kaynağının kimler olduğu yeniden tanımlanmalı objektif ve kesinliği sağlamak adına yaptığımız şeye yeniden bakmalı. Haber etiği, öteki merkezli olarak yeniden kurulmalı.”
Ali Erol, LGBTİ odaklı habercilik sunumunda “Kişi kendisini nasıl adlandırmak istiyorsa o isimle haberde onu gösterirsin” dedi. Haberin öznesini görünmez kılacak ifadelerden kaçınılmaması gerektiğini vurguladı.

“Haberin öznesi LGBTİ toplumu üyeleri olduğunda LGBTİ diyebiliriz ama haberin öznesini yeniden görünmez kılacak ifadeyle LGBTİ deyip geçemeyiz. Kürtlerle ilgili haber yaparken Kürt dersin ama haberin öznesi örneğin Kürt siyasi hareketinde kadın grubuysa onun da adını telaffuz edersin. Lezbiyense lezbiyen demekten geyse gey demekten çekinmeyin.”

“Kraldan fazla kralcı olmaya gerek yok. LGBTİ hareketle feminist harekete ilişkilenen pek çok insan örneğin ‘doğrusu bu’ der mesela. Hareketimiz travesti transseksüel ifadeleri yerine ‘trans’ konusunda ortaklaştı. Haberde o trans toplumunun alt öznesi kendisine ayrıca isim veriyorsa yeri geldiğinde travesti kelimesini de kullanabilirsiniz.”

Erol, haber yaparken “açılmak hak, ifşa suçtur” ilkesine bağlı kalmak gerektiğini söyledi.

“O kişinin açık olup olmadığını, vakayı aktarırken kontrol etmemiz lazım.

Erol, eşcinsel ve transeksüellere dair haberlerin, haberin konusunda dair yerlerde yayınlanması gerektiğini söyledi.

“Eşcinseller toplumun her kesiminde yaşar. Eskiden üçüncü sayfada, öldürülmediyse eşcinsel magazinde görülürdü. Artık eşcinsellik ve transseksüellikle ilgili haber bir gazetenin her sayfasında yer alabiliyor. Haber yerleştirirken ‘zaten eşcinselmiş’ diye değil, ‘O niye haberimin konusu?’ diye düşünüp ona göre haberinizi yerleştirebilirsiniz. Eşcinselleri transları süs olarak değil, maruz kaldığı hak ihlalini, ayrımcılığı görünür kılacak haber tercihimiz olmalı.”

Yorumlar

yorumlar

Post source : Bianet

Yazar Hakkında

Benzer yazılar

Yanıt verin.

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir