2016 Yılı Veri Gazeteciliği Ödülleri Sahiplerini Buldu

Fotoğraf: Mario Hanousek for GEN


Global Editörler Ağı (GEN) bünyesinde 2012 yılından beri düzenlenen Veri Gazeteciliği Ödülleri (Data Journalism AWARD) akşam sahiplerini buldu. Viyana GEN Summit’in son gününde düzenlenen seremoniyle dünya genelinde 10 kategoride aday gösterilen veri gazeteciliği çalışmaları ödüllendirildi. Araştırmacı gazetecilik, veri görselleştirme, açık veri, haber veri uygulaması, yılın veri gazeteciliği sitesi kategorilerinin bulunduğu ödüllerde finalistler aynı zamanda jüri özel ödülü ve halkın seçimi ödülü olarak 2 kategoride de değerlendirildi.

Viyana
16 Haziran 2016

“Yılın araştırmacı gazetecilik ödülü:  Panama Belgeleri”

Büyük haber merkezleri için yılın araştırmacı gazetecilik ödülünü Panama Belgeleri kazandı. Wikileaks’den beri en büyük veri sızıntısını olarak kabul edilen Panama Belgeleri, Panama menşeili Mossack Fonseca adlı kurum tarafından 214 binden çok off-shore kurum için düzenlenmiş olan 11.5 milyon gizli belgenin, 2.6 terabayt büyüklüğündeki, Almanya’nın Süddeutsche Zeitung gazetesine ve ABD merkezli International Consortium of Investigative Journalists kurumuna sızdırılmasıyla ortaya çıkmıştı.

Screen Shot 2016-06-17 at 04.00.49

Sızdırılan belgelerde başta Rusya Devlet Başkanı Putin gibi bir çok sayıda ülkenin varlıklı kişileri ve siyasetçilerinin offshore hesapları ve bu hesaplarla bağı olan kişilerin dökümü yer alıyordu. Süddeutsche Zeitung ve International Consortium of Investigative Journalists’in yardımıyla sızdırılan veriler, Guardian, BBC gibi diğer haber kuruluşlarıyla paylaşılamış, global düzeyde bir çok haber kuruluşu ve 370 gazetecinin işbirliği sonucunda veri odaklı, dünya gündemini sarsan büyük çaplı bir  araştırmacı gazetecilik örneğine şahit olmuştuk.

Küçük haber odaları için yılın araştırmacı gazetecilik ödülü: Medicamentalia.org

Screen Shot 2016-06-17 at 04.03.56

Küçük haber odaları için yılın araştırmacı gazetecilik kategorisinde ise İspanya merkezli Civio Vakfının Medicamentalia projesi aldı. Civio Vakfının bu çalışması aynı zamanda hem kitle kaynak hem de saha araştırması niteliği taşıyor. Medicamentalia projesi ile 14 yüksek profilli ilacın 64 ülkeye göre fiyat karşılaştırmaların yer aldığı projede ” Kongo’da yaşayan bir insan bir kutu Omoprozle  maaşının 13 gününe karşılık gelirken İspanya, Almanya, İtalya gibi gelişmiş ülkelerde aynı ilaç bir veya iki saatlik çalışma ücretiyle satın alınabildiği dile getiriliyor. Projede aynı zamanda ilaç endüstrisinin şeffaf olmayışı vurgulanırken ilaç maliyetlerinin gelişmekte olan ülkelerde bu denli yüksek olmasının bu ilaçların sahtelerinin üretilmesine yol açtığı belirtiliyor.

“Five Thirty Eight Ödül Törenine Damgasını Vurdu”

Yılın veri gazeteciliği sitesi olarak seçilen ABD merkezli veri haberciliği sitesi Five Thirty Eight büyük haber merkezi için yılın haber uygulaması kategorisinde de ödüle layık görüldü. “What would it take to turn Red / Blue States Blue / Red” başlıklı haber uygulamasında 2016 sonbaharında gerçekleşecek ABD başkanlık seçimleri öncesi Amerikan halkının yaşadığı lokasyona, eğitim durumuna ve etnik yapısına göre değişen siyasi eğilimleri analiz ediliyor.

Screen Shot 2016-06-17 at 04.06.03

Projede özellikle Cumhuriyetçiler ve Demokratlar arasında sürecek olan başkanlık yarışını ABD’de hangi dinamiklerin etkileyebileceğine dair tespitler bulunurken, okuyucuya demografik verilerle oynama ve alternatif seçim sonuçlarına ulaşma imkanı sağlıyor.

Küçük haber odaları için haber uygulaması ödülü: Excesses unpunished

Screen Shot 2016-06-17 at 04.07.39

Küçük haber odaları için haber uygulaması kategorisinde ise Peru merkezli Convoca kuruluşunun Peru’da hükümet destekli olarak yapılan maden ve petrol arama faaliyetlerine yönelik “Excesses unpunished” veri tabanı projesi ödüle layık görüldü. Özellikle altın madeni çıkarımında dünyada 5. sırada yer alan Peru’da hem özel şirketleri hem de ekonomi maden sektörüne bağlı durumda. Devlet destekli olarak maden şirketlerinin çevreye zarar veren aktivitelerine odaklanan proje Peru’daki maden sektörü hakkında detaylı veriler içeriyor. Proje’de 80’den fazla kişiyle röportaj yapılmış ve birçok multimedya içerik kullanılmış.

“Yılın Veri Görselleştirme Ödülü: Buzzfeed”

Screen Shot 2016-06-17 at 04.08.11

Veri görselleştirme kategorisinde yılın ödülü BuzzFeed’in FBI ve Milli Güvenlik (Homeland Security) kurumun gözetleme rotalarını analiz eden “Spies in The Skies” (Gökyüzündeki Casuslar) adlı çalışması aldı. Düzinelerce gigabaytlık verinin kullanıldığı projede FBI ve Homeland Security’nin Ağustos 2015 ve Aralık 2015 arası tarihlerde gözetleme rotaları Carto DB aracı kullanılarak görselleştirilmiş. Özellikle vatandaşların telefon konuşmalarını dahi dinlendiğinin belirtildiği projede FBI her ne kadar terörist ve suçluları izlediğini belirtse de gözetlemelerin hafta sonu %70 düştüğü ve daha çok Müslüman azınlığın yaşadığı bölgelerin izlendiği tespit ediliyor.

“Veri Gazeteciliği için Açık Veri”

Veri gazeteciliğinin gelişimi için devlet kurumlarının verilerini açması ve açık veri ekosisteminin varlığının kritik bir öneme sahip olduğu biliniyor. Bu yüzde Veri gazeteciliği ödüllerinde açık veri kategorisine de yer verilmiş. 2016 yılı açık veri dalında ödülü Open Data Journalism for Change (Değişim için açık veri gazeteciliği) projesiyle Arjantin’in köklü gazetecilerden La Nacion kazandı. Proje kapsamında La Nacion Data adında açık veri portalı oluşturularak devlet verilerini açık veri haline getirilmiş, ülkede bir nevi açık veri ekosistemi kurulmuş.

logo_final_verdes

Bu projeyle de açık veriye ulaşım kolaylaştırılarak, medya sektörü ve gazeteciler veri gazeteciliği çalışmaları yapmaları, veri becerileri kazanmaları için teşvik ediliyor. Proje bununla da kalmıyor, özellikle devlet verilerine ulaşımda bazen zaman kaybına neden olan bilgi isteği (FOI) sürecini de ortadan kaldırıyor. Tabii ki böyle bir portalın kurulması kolay olmamış. La Nacion her yıl üzerine koyarak böyle bir portal / veri bölümü oluşturmuş, 6 üniversite ve sivil toplum kuruluşları ile iş birliği yapılmış, pdf’lere hapsedilmiş veriler, yapılandırılmış, işlenmiş veri haline getirilmiş.

Son dakika haberciliğinde veri kullanımı kategorisinde ödül: AL JAZEERA AMERICA (United States)

screen_shot_2016-04-06_at_22.37.39_pm

“On the evening of May 12, 2015, Amtrak 188 derailed outside Philadelphia, killing eight and injuring more than 200. Within hours, Al Jazeera America was reporting the exact speed of the train moments before it derailed: 106 miles per hour, more than twice the speed limit for that stretch of track. The next morning, Al Jazeera beat the competition again, publishing a graphic showing the exact path and speed of the train through that turn. Using a little-known dataset, the tiny Al Jazeera team was able to answer fundamental questions about the tragedy while the biggest newsrooms in the country were left to speculate. This is a superb example of data journalism in the service of breaking news.”

Yılın Onu Ödülü Kategorisi: #breathe, IndiaSpend, Hindistan

breathe_

“This project uses low-cost, networked sensors to detect levels of invisible but deadly particles in the air. The short-term goal is to help individuals in the world’s second most-populous country cope with what the World Health Organization calls home to as many as 13 of the globe’s most polluted cities. Long-term, the goal is to mobilize efforts to reduce the pollution, which comes from sources ranging from forest fires to industrial plants. The data #breathe generates helps people decide what neighborhoods are safer, where to send their children to school, what time of day to leave home so as to reduce

Halkın Seçimi Ödülü: Peki Ya Suriye İç Savaşı Senin Ülkende Olsaydı…

Yukarıdaki kategoriler dışında veri gazeteciliği çalışmaları Halkın Seçimi ve Jüri Özel ödülü olarak iki kategori de daha değerlendirildi. Halkın Seçimi Ödülünü Public Radio Infomation‘ın “What If Syrian civil war happened in your country” adlı çalışması kazandı. Son yıllarda dünyanın başlıca sorunu haline gelen Suriye’deki iç savaş ve mülteci krizi üzerine yoğunlaşan çalışma, Suriye’de yaşanan savaşa okurun kendi açısından bakmasını sağlıyor.

Screen Shot 2016-06-17 at 03.40.28

Çalışma ilk olarak ülkenizi seçmenizi istiyor, sonrasında eğer ülkenizde iç savaş yaşansaydı kaç kişi yaşamını yitireceğine dair simültane bir analiz sunuyor. Suriye İnsan Hakları Gözlemevi ve UN Cordination of Humanitarian Affairs verilerinin kullanıldığı çalışma, tüm ülkelerin 2010 yılı yıllık trafik kaza istatistikleri kullanılarak, iç savaş sonucunda meydana gelebilecek ölüm istatistikleriyle  ile karşılaştırma imkanı da veriyor.

Ödül töreninde Jüri özel ödülünü ise Quartz adlı haber sitesi kazanırken, en iyi portfolyo katgorisinde ise ödülü Propublica veri gazetecisi Sisi Wei kazandı. Türkiye’den aday gösterilen iki çalışma vardı. Kategorilerinde herhangi bir ödül kazanmasalar da Dağ Medya yılın veri gazeteciliği sitesi kategorisinde, kadıncinayetleri.org çalışması ise küçük haber odaları için araştırmacı gazetecilik kategorisinde finalistler arasında yer aldı.

Çalışmalar hakkında daha detaylı bilgi edinmek için:

http://www.globaleditorsnetwork.org/programmes/data-journalism-awards/

2016-06-17_06-50-26

Yorumlar

yorumlar

Yazar Hakkında

Benzer yazılar

Yanıt verin.

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir