Deneylerde 27 yıl boyunca sömürülen şempanze Roman öldü

Roman
1966-2014

12-9Save the Chimps en yakışıklı ve asil şempanzelerimizden biri olan Roman’ın 48 yaşında kalp hastalığından öldüğünü bildirmekten esef duyuyor. Roman’ın gerçek doğum yeri ve tarihi bilinmiyor; ama büyük bir olasılıkla 1966 yılında, kendi doğal yaşam ortamında doğduğu düşünülüyor. Roman’ın kayıtları Alamorgodo’daki Holloman Hava Üssü’ne getirildiği 6 Mayıs 1975 tarihinde başlıyor. Roman 7 farklı biyomedikal çalışmada araştırma deneği olarak kullanıldı. 225 kez anesteziye ve  defalarca ciğer biyopsisine maruz bırakıldı. Roman üzerinde uygulanan deneysel aşılardan biri gebeliği önlemek içindi; işe yaramadı ve Roman 7 şempanze babası oldu.

1997  yılında, Roman, ABD Hava Üssü’nden Alamorgo’da bulunan bir araştırma laboratuarı olan Coulston’a  gönderildi. 2002 yılında Coulston iflas edince Save the Chimps hem Roman’ı hem de 250 şempanzeyi kurtarmak için olaya dahil oldu. Roman, Kiley’nin ailesine katıldı, grubun en yaşlı bilgesi oldu. Nazik, çekici ve olgun Roman hem şempanze ailesinin hem de onları seven bakıcılarının kalplerini kazandı. Bakıcılarından biri olan Torrie Roman hakkında şunları söylüyor:

“Roman’ın gözleri hep düşünce ve sevgi doluydu. Yakın bir bağ kurduğum ilk şempanzeydi. Roman’ı seviyordum. Hepimiz seviyorduk. Onunla tanışan herkes ona aşık olmuştur. O kadar özeldi işte. Her zaman kalbimde olacak.”

Roman, grubunun bir parçasıydı ve hepsi ona saygı duyuyordu. Roman ve ailesi geniş bir ada evine bırakıldı, bu evin içinde “Salon” adı verilen büyük, batı stilinde bir platform da bulunuyordu. Roman adayı sevdi ve çoğu kez yıldızların altında, Salon’da uyudu.

Kiley, Ritt, and Roman

Bu senenin başlarında Roman’da yaşının getirdiği bazı sıkıntılar görüldü; hareketleri yavaşladı, daha az yemeye başladı. Bütün belirtiler kalp rahatsızlığına işaret ediyordu. İnatçı bir şempanze olan Roman ilaçlarının çoğunu almayı reddetti. Seneler boyu zorla bir takım maddeler almaya zorlanan ve vücudu bu yüzden yıpranan Roman’ı kim suçlayabilir ki? Veterinerler ve şempanze bakım görevlileri, Roman’ın izin verdiği ölçülerde, ellerinden gelen gayreti göstererek onun rahat etmesini ve daha refah olmasını sağlamaya çalıştı; aynı anda şempanze arkadaşları Kay, Lupe ve Gertrude da asla yanından ayrılmıyordu. Zaman geçtikçe Roman daha kötü oldu, artık yemek yemiyordu, fazla hareket de etmiyordu. Veterinerler ve bakıcılar onu ötenazi ile uyutmaya karar verdi. 17 Haziran günü Roman adada huzur içinde öldü. Bakıcıları son anlarında yanındaydı. Uzun zamandır arkadaşı olan Janie o günü şöyle anlatıyor:

Roman’la üç yıl önce tanıştım. Önceleri beni pek umursamıyordu, ama seneler geçtikte çok yakınlaştık. Gerçekten de altın kalpli, yaşlı bir bilgeydi Roman.

Onu iyi tanımayanlar Roman’ın insanları pek sevmediğini söyleyebilir ama azıcık bir gayretle, onu umursadığınızı gösterseniz size kalbini verirdi. Ona her merhaba dediğimde bana selâm verirdi. Doğru anda yakaladığımda benimle kovalamaç oynuyordu, mutlulukla sıçrayıp duruyordu yerinde. Ayak parmaklarıyla oynanmasına bayılıyordu; küçük bir değnekle ayaklarını gıdıklıyorduk, o zamanla ayak parmaklarını  ağır ağır hareket ettirirdi. Bazen de tel örgüye başını yaslar, kafasını kaşımamı isterdi. Kalbim gülümserdi ona; çünkü beni gördüğüne gerçekten mutlu olduğunu bilirdim.

Zamanla davranışları yavaşladı. Ruhu gene cıvıl cıvıldı ama hem vücudu hem de kalbi artık ruhuna yetişemiyordu. İşte o zaman dünyam değişti. Aklım sürekli Roman’daydı, keşke yapabileceğim bir şey olsa da kendini daha iyi hissetse, diye düşünüyordum. İştahını kaybedince  elimizden gelen herşeyi yaptık, birşeyler yesin ya da ilaçlarını alsın diye uğraşıyorduk. Bir süre için fasulye burritolarından keyif aldı;  zaten yeşil soğana, havuca ve üzüme bayılıyordu. Ona sık sık çeşitli yiyeceklerden oluşan atıştırmalıklar vermeye dikkat ettik. Roman çok seçiciydi: ancak küçük bir keseye koyarsak fındıkları yiyordu, ya da yoğurtlu üzümleri ancak onun sevdiği poşette verirsek yiyordu. Adam ne istediğini biliyordu ve biz de her istediğini vermekten son derece  mutlu oluyorduk.

Roman’ın son günü bir film gibiydi. Son anlarını bu çok sevdiği adada geçirdi. Güneş yüzünü ısıtıyordu, rüzgâr saçları arasından esip geçiyordu, birkaç günebakan tohumu aldı, ardından huzur  içinde uyudu. Asla unutmayacağım bir deneyim oldu. Roman benim her sabah uyanma sebebimdi ve onun dünyasının bir parçası olduğum için kendimi özel ve ayrıcalıklı hissediyorum.”

Roman and his family enjoying "the saloon"

Roman’ın ölümü özellikle Kay’i çok etkiledi. Bir çok  şempanze, genellikle, aile üyeleri ve arkadaşlarının ölümünü çabuk kabullenir. Genel olarak ölüyü gördüklerinde üzgün oldukları ve şefkat hissi duydukları gözlenir, ölümden sonra birkaç gün boyunca sessizlik vardır. Ama ardından hayat normale döner. Kay’in tepkisi farklıydı ve genelde ortaya koymadığı yumuşak bir yanının olduğunu gösterdi bize. Roman, Kay için küçükken bir baba figürü olmuştu, ama zamanla Kay tamamen bağımsız, son derece sert ve biraz açgözlü bir yetişkin olup çıktı. Dürüst olmak gerekirse son birkaç haftadır Roman’ın etrafında dolanmasının aslında Roman’ın yemeyi reddettiği yiyecekleri kapmak için olduğunu düşünmüştük. Ama Roman’ın ölümünden sonra Kay içine döndü, bir hayalet gibiydi. Aynen bizim gibi Kay’in de yasını tutmak için zamana ihtiyacı vardı. Bir süre sonra  keder ağır ağır yerini mutluluğa bıraktı; Kay şimdi o eski yaramaz hallerine geri döndü.

Roman and Kay

Roman ve Kay
Roman’ın Nigida ve Patty adında bir oğlu ve kızı var, ikisi de Save the Chimps’te bulunuyor. Bir başka oğlu daha var, adı B.C; Lena ve Toni-Renee adlı iki kızı daha var, onlar da B.C gibi Alamogordo Primat Tesisleri’nde kalıyor, emekli olmayı bekliyorlar.

Seni seviyoruz, Roman. Her nerede gezip dolaşıyorsan, her zaman o yıldızların altında uyu.

http://www.savethechimps.org/in-memory-of-our-beloved-roman/

Çeviri:Cem

Roman’ın hikâyesi:

Hayvan deneylerinin hayvanlara ne tür acılar yaşattığının bir örneği. 27 sene boyunca deneylerde sömürülen Roman hayatını artık şefkati ve aklı genel insan algısının üstüne çıkarmış insanlar sayesinde iyi, huzurlu ve güzel bir şekilde tamamladı; ancak, hayvan hakları konusuyla ilgilenen herkesin çok iyi bildiği gibi hayvan deneyleri bütün iyi niyetli girişimlere rağmen devam ediyor…böylesine büyük sömürü düzenleri ve sistemlerine imza toplayarak, para bağışlayarak karşı çıkmak ve bunu öteye taşıyamamak sadece vicdanları rahatlatıyor ve gene insanlara faydası oluyor belki… Hayvanlar  lehine sonuçlanan kampanyalar olmasına rağmen, İtalya’da geçen sene ya da bir önceki sene yaşandığı gibi laboratuarlarda, deney merkezlerinde açık/gizli kurtarma ve özgürleştirme eylemlerinin yayılmasından başka umudumuz yok.

Aşağıdakiler, Animal Liberation Worldwide Facebook sayfasından alıntı, hayvan deneylerine karşı süren imza kampanyalarını gösteriyor .

01 http://victimes-de-la-mode.org/02 https://www.change.org/p/alsa-end-animal-testing-for-als-research-implement-known-alternative-methods

03 http://www.change.org/p/als-association-stop-animal-testing-and-fund-prevention

 

04 https://www.change.org/p/texas-a-m-science-center-use-simulators-for-research-instead-of-animals

05 https://www.change.org/p/no-opere-di-damien-hirst-ad-arezzo

06http://theanimalrescuesite.greatergood.com/clickToGive/ars/petition/NicotineTesting?origin=ETA_090314_NicotineTesting_F&utm_source=email&utm_medium=animalsta&utm_campaign=NicotineTesting&utm_term=20140903&utm_content=_F

07 https://www.causes.com/posts/927233-queen-legend-supports-nz-ban-on-cosmetics-animal-testing

08 http://www.thepetitionsite.com/764/763/260/maustratos-aos-animais/

09 http://www.thepetitionsite.com/341/453/031/make-labelling-of-palm-oil-in-products-mandatory/?taf_id=12670353&cid=fb_na

10 http://www.thepetitionsite.com/743/497/904/demand-the-end-of-cosmetic-ear-clipping-for-dogs/?taf_id=11278688&cid=fb_na

11 http://www.change.org/p/animal-science-committee-stop-uk-universities-using-cats-and-kitten-for-experiments-this-is-2014-not-barbaric-ages?fb_action_ids=590801731028528&fb_action_types=change-org%3Arecruit&fb_ref=__fDJVJwgxFC&fb_source=other_multiline&action_object_map=%7B%22590801731028528%22%3A610607449057387%7D&action_type_map=%7B%22590801731028528%22%3A%22change-org%3Arecruit%22%7D&action_ref_map=%7B%22590801731028528%22%3A%22__fDJVJwgxFC%22%7D

12 http://animalpetitions.org/12061/praise-actress-for-publicly-rejecting-animal-testing/

13 http://animalpetitions.org/12374/thank-synth-pop-superstar-for-speaking-out-against-animal-testing/

 

Yorumlar

yorumlar

Yazar Hakkında

Benzer yazılar

Yanıt verin.

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir