Hak Örgütlerinden Gezi Raporu| Bir Yılın Ardından Gezi:Cadı avcılığı, emniyet görevlilerinin dokunulmazlığı, hak ve özgürlüklerin daralan alanları

28 Mayıs 2013’te Gezi parkını korumak üzere başlayan ve daha sonra polisin uyguladığı şiddete  tepki olarak temel haklar ve özgürlükleri talep ederek Türkiye genelinde gösterilere dönüşen  “Gezi eylemleri”ve sonrasına yönelik Uluslararası İnsan Hakları Federasyonu (FIDH), İnsan Hakları Derneği (İHD), Türkiye İnsan Hakları Vakfı (TİHV) bir rapor yayınladı. 

DagMedya.Net -Hak örgütleri , uluslararası düzeyde Türkiye’nin insan hakları yükümlülüklerini ihlal iddialarının yakından gözlemlenmesini, gelişmelerin incelenmesini ve belgelenmesini talep etti. 

30 sayfalık rapor, Bir Yılın Ardından Gezi :  Cadı avcılığı, emniyet görevlilerinin  dokunulmazlığı ve hak ve özgürlüklerin daralan alanları başlığını taşıyor ve Emniyet’in açıklamalarından, uzmanların sunduğu raporlara, eylemlerde olaylardan etkilenen kişilere ve hak örgütlerinin yer aldığı sivil örgütlerin tanıklıklarına yer verilerek öneriler sunuluyor. 

 
2014-05-28 10-19-31 Ekran görüntüsü
 
 
Bağımsız ve şeffaf soruşturma talebi
 
Raporda,  28 Mayıs ile Eylül ayının ilk haftasını kapsayan 112 günlük protesto dönemi ile ilgili  bilgiye deyer verilerek , ‘ Türkiye’nin Bayburt ili hariç 81 ilde 5532 gösterinin yapıldığını, gösterilere 3 milyon 600 bin  kişinin katıldığını, 5513 kişinin polis tarafından gözaltına alındığını, 189 kişinin tutuklandığını  belirtiyor. Rapora göre, 4329 kişi yaralandı ve 5 gösterici öldü. Polis gücü tarafında ise bir polis memuru hayatını kaybetti, 697 polis memuru yaralandı.’ denildi. 

IHD, Baro ve Tabipler Birliği tarafından toplanan rakamlara göre ise , “31 Mayıs 2013 ile  15 Temmuz 2013 tarihleri arasında sadece, Türkiye genelinde 8163 kişi gösterilerde kullanılan  gücün suiistimal edilmesi sonucu yaralandı. İçişleri Bakanlığı’na göre rakamlar daha az olsa da,  4329 gösterici ile polis gücüne ait 697 kişi yaralandı. 7 Bunların arasında 64 kişi ağır yaralandı, 
başta göz olmak üzere organ kaybına uğradı.” denildi. 

31 Aralık 2013’te Mehmet nihat Ömeroğlu, polisin orantısız güç kullanımıyla ilgili 176 sayfalık  bir raporu da yer aldı raporda ve İçişleri Bakanlığı, İstanbul Valiliği ve İstanbul Belediyesi’ne teslim ettiği açıklandı.  Raporda, Ömeroğlu gösterilere tepki olarak polisin “aşırı” güç kullandığını ifade  etti. Ömeroğlu’na 7166 hak ihlali şikayeti yapıldı, bunların 5900’ü soruşturuldu ve raporda 17 tanesine yer verildi. Ömeroğlu daha sonra Türk yetkililere polis şiddetinin önüne geçmek,  göz yaşartıcı gaz kullanımı, polislerin gaz bombaları konumunda çalışma koşulları, polis  memurlarına psikolojik destek konuları ile ilgili 8 tavsiyenin yanı sıra diğer baskı biçimleri için  de tavsiyelerde bulunduğunu açıkladı.

 FIDH ve Türkiye’deki üye örgütleri İHD ve TİHV raporda  aşağıdaki  konular hakkında çağrıda bulundu:

Tüm bireylere yönelik suçlar ve davalardan vazgeçmek

 
• Taksim Dayanışması liderleri, doktorlar, avukatlar, akademisyenler, gazeteciler, web aktivistleri, siyasi parti aktivistleri ve Gezi protestolarına katılmış ve herhangi bir fiziksel şiddet eyleminde bulunmamış tüm bireylere yönelik suçlar ve davalardan vazgeçmek.
Bağımsız ve uluslararası gözetim 
 
• Gezi protestoları çerçevesinde emniyet güçlerinin işlediği tüm insan hakları ihlalleri  vakalarının, özellikle de yaşam hakkı ve kişi dokunulmazlığı hakkı ve ifade ve bilgi edinme özgürlüğüne saldırılar konusunda etkin, bağımsız ve şeffaf soruşturma başlatmak.  30 / Bir yılın ardından Gezi – FIDH İnsan hakları ihlallerinden sorumlu olan kişileri bağımsız ve tarafsız mahkemeler önünde  yargılamak ve yasa uygulayıcı görevlerden almak. İçişleri Bakanlığı’nın Gezi olaylarıyla ilgili üzüntü verici raporu göz önünde bulundurulduğunda bu tür soruşturmalar, kargaşanın taraflarından bağımsız olmasını sağlamak üzere uluslararası gözetim altında organize edilmelidir. 
 
• Gezi protestoları kapsamında emniyet güçlerinin güç kullanımı ile ilgili Türk talimatnamesinin ihlalini soruşturmak, gösterilerdeki baskının örgütlenmesindeki emir komuta zincirini gün yüzüne çıkarmak. 
 
• Polis faaliyetleri dahilinde görevli kolluk kuvvetlerinin sicil numaralarını taşıdıklarını temin etmek, Gezi protestolarında uygulanan baskı kapsamında bu tür kimlik tespiti kullanımına  bağlı görev ve yönetmelik ihlallerini soruşturmak.
 
• İnsan hakları ihlali mağdurları ve ailelerine uluslararası insan hakları standartları ile uyumlu, uygun tazminatı sağlamak; insan hakları ihlali mağdurlarının zihinsel ve fiziksel  sağlık rehabilitasyon programlarını geliştirmek ve finanse etmek. 
 
• İnsan hakları ihlali davalarında, özellikle kanıtların tahrip edilmesi olayları ve soruşturmaların yavaşlığı ile ilgili konularda rapor edilen olayların bağımsız soruşturmasını sağlamak; sorumluların yargı önüne çıkarılmasını sağlamak ve kolluk kuvvetleri görevlerinden almak. 
 
• Gezi protestoları çerçevesinde, özellikle idari, eğitim, sağlık ve medya sektörlerinde yaşanan işten çıkarmaları soruşturmak ve işten çıkarılanların yeniden işe almak veya işe  alınmaları çağrısında bulunmak. 
 
• Bağımsız bir mahkeme tarafından usulen alınan ve orantılı olmayan Youtube ve twitter yasaklarını ve web sitelerindeki yasakları kaldırmak. 
 
• OSCE medya özgürlüğü temsilcisinin önerdiği gibi 5651 sayılı internet yasasının uRL’lere  erişimin engellenmesinin spesifik sorunlu içeriklerle sınırlı olduğunu, ölçülülük ilkesinin  uygulandığını ve kararın bağımsız mahkemelerce alındığını temin etmek ve özel hayatın  gizliliğinin özel durumlarda sınırlandırılmasını bağımsız mahkemelerce usulen ve ölçülülük  ilkesi uygulanarak onaylamak amacıyla gözden geçirmek. 
 
• Toplantı ve gösteri yasasını, Avrupa Konseyi ve OSCE görevlilerinin tavsiyeleri ve  AİHM’nin kararları ile uyumlu olarak, gösteri özgürlüğü kısıtlamalarını sınırlayan, yasadışı gösterilere katılıma yönelik cezaların azaltılması ve barışçıl gösterilerin dağıtılmasında güç  kullanılmasının yasaklanması amacıyla düzenlemek. 
 
• HSYK ile ilgili son reformun, üyelerinin yargı mensupları tarafından atanmasının sağlanması ve terfi, transfer, uzaklaştırma ve görevden alma koşullarının hükümet  müdahalesi olmadan gerçekleştirilmesini temin etmek, son reformun ardından görevinden  alınan HSYK üyelerinin görevlerine iadesini sağlamak amacıyla düzenlemek. 
• Doktorların, hasta ve yaralılara acil durumlarda hükümet müdahalesi olmadan uluslararası tıp etiği yasasının uygulanmasını sağlamak amacıyla, acil ilk yardım hizmeti vermeden önce hükümet izni almasını gerektiren 17 Ocak 2014 yasasını iptal etmek. 
 
• Türk Tabipler Birliği ve Mimarlar Odası, mühendisler ve şehir planlamacılarının rolünün tanınması; bu sosyal kuruluşların mesleki müdahale perimetreleri ile ilgili konularda uzman görüşlerine başvurulmasını sağlayarak pozitif yönetişim süreçlerine yeniden dahil etmek. 
• Tüm insan hakları savunucularının özgür bırakılmasını sağlamak; haklarındaki devam  eden tüm suçları düşmek ve insan hakları savunucuları ve STK’lar ile insan hakları reform süreçlerini de kapsayan tüm insan hakları inisiyatiflerinde yapıcı diyalog kurmak.  FIDH, IHD ve TIHV uluslararası cemiyeti, 
 
• Gezi protestoları kapsamında, emniyet görevlilerinin gerçekleştirdikleri özellikle yaşam hakkı, kişi dokunulmazlığı hakkına saldırılar ve ifade ve bilgi alma özgürlüğüne saldırılar  dahil insan hakları ihlalleri davaları için tamamı etkin, bağımsız ve şeffaf soruşturmaların FIDH – Bir yılın ardından Gezi / 31 başlatılması ve yürütülmesini desteklemeye davet eder. İçişleri Bakanlığı’nın Gezi olayları  ile ilgili üzüntü verici raporları göz önünde bulundurularak, bu tür soruşturmaların  huzursuzluğun taraflarından bağımsız olarak gerçekleştirilmesi için uluslararası gözetim  altında yapılmalıdır. 
 
• Türkiye’ye kalabalıkları kontrol etmeye yarayan malzemelerin, özellikle de göz  yaşartıcı bombanın, kötü kullanımlarına yönelik soruşturmalar yapılana kadar ve kötü  kullanımlarından dolayı kişilerin hesap vermeleri ve görevden alınmaları sağlanana kadar  ihracı ve satışını askıya almaya ve yasaklamaya davet eder. 
 
* Raporun tamamını Türkçe ve İngilizce görebilirsiniz.
 

Yorumlar

yorumlar

Yazar Hakkında

Benzer yazılar

Yanıt verin.

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir