Türkiye’de 1 Mayıs kutlamalarının kronolojisi!

1909 – Türkiye’nin ilk 1 Mayıs‘ı, grev karşıtı yasaya karşı mücadele ve farklı milliyetlerden emekçiler arasındaki dayanışma ve işbirliği çabalarının sonucu olarak doğdu. 1 Mayıs 1909’ı Rum, Türk, Yahudi, Bulgar işçiler birlikte örgütlendiler ve kolkola yürüdüler.

2014-05-01 12-45-05 Ekran görüntüsü

1910- 1 Mayıs bildirisi dört dilde birden yayınlandı. Herkese seçme ve seçilme hakkı, emeği koruyacak yasaların çıkarılması ve grev mevzuatının düzeltilmesi talepleri yükseltildi.

1911 – Osmanlı Devleti döneminde işçi örgütlenmesinin en gelişmiş olduğu yer Selanik’ti ve 1911 yılında burada tütün, liman ve pamuk işçileri, 1 Mayıs gösterisi düzenleyerek bu günü kutladılar.

1912 – İstanbul`da ilk defa 1 Mayıs kutlaması gerçekleşti.

1923 – 1 Mayıs yasal olarak “İşçi Bayramı” ilan edildi.

1924 – Hükümet kitlesel 1 Mayıs kutlamalarını yasakladı.

1925 – Takrir-i Sükun Yasası, İşçi bayramını kutlamayı yasakladı ve uzun yıllar bu yasak geçerliliğini korudu.

1935 – 1 Mayıs`a “Bahar ve Çiçek Bayramı” adı verildi ve ücretsiz tatil günü ilan edildi.

Türkiye Cumhuriyeti döneminde işçi hareketleri yüzyılın ikinci yarısından itibaren ivme kazandı.

1974 – Sarper ÖZSAN, sözleri de kendisine ait olan 1 Mayıs marşını besteledi.

1976 – Uzun yıllar sonra ilk defa geniş katılımlı 1 Mayıs kutlaması Taksim`de Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonunun organizasyonu altında gerçekleşti.

1977 – İstanbul Taksim Meydanı‘nda yaklaşık 500 bin kişiyle en geniş katılımlı 1 Mayıs toplantısı düzenlendi. Ancak, göstericilerin üzerine ateş açıldı ve göstericilerden 34‘ü, yaralanarak ve üstlerine ateş açılması sonucu çıkan izdihamda ezilerek öldü. 1977 yılının 1 Mayıs günü, tarihe Kanlı 1 Mayıs olarak geçti. Askeri darbe hazırlığı olarak yapıldığı MİT tarafından Başbakan Süleyman Demirel’e rapor edilince, Kara Kuvvetleri Komutanı Namık Kemal Ersun derhal re’sen emekliye sevk edildi.

1978 – Yüz binlerce kişi tarafından Taksim Meydanı‘nda kutlandı.

1979 – Sıkıyönetim Komutanlığı İstanbul`da miting yapılmasına izin vermedi, sokağa çıkma yasağı ilan etti. Buna rağmen İstanbul sokaklarında yüz binlere ulaşan rakamlarla korsan 1 Mayıs kutlandı.

1981 – Milli Güvenlik Konseyi 1 Mayıs`ı resmi tatil günü olmaktan çıkardı.

1989 – Trafik polisinin açtığı ateş sonucu işçi Mehmet Akif Dalcı yaşamını yitirdi.

1996 – Taksim Meydanı’nın yasaklı olduğu gerekçesiyle Kadıköy`de düzenlenen 1 Mayıs kutlamalarına yaklaşık 150 bin kişi katıldı. Eylemin ilk dakikalarında polisin silahsız göstericilere açtığı ateş sonucu 3 kişi hayatını kaybedince, Kadıköy`de büyük bir isyan gerçekleşti. Bu olaydan sonra Kadıköy 2005 yılına kadar 1 Mayıs kutlamalarına yasaklı kaldı. Ayrıca telsizinin sesini açık unutan bir sivil polisin göstericiler tarafından oldukça şiddetli bir şekilde dövülmesini bir TV kanalının naklen duyurması ve bir başka yerde polislerin eğlenerek seyrettiği bir linç girişimini de naklen yayınlamasıyla hafızalara kazındı.

2006 – En geniş katılımın yaşandığı ilçe Kadıköy oldu. Çeşitli sendikalar ve gruplar saat 12:00 sularında Rıhtım Caddesi`ne yürüdü. Düzenlenen miting sonrası saat 16:00 sularında gruplar tamamen dağıldı.

2007  – 1 Mayıs’ı tekrar Taksim’de kutlayarak aynı zamanda 1977’de olan olayları anmak isteyen grupları polis silah, biber gazı, gaz bombası kullanarak durdurmaya çalıştı. 100’den fazla kişi yaralandı. Valiliğe göre 580, diğer kaynaklara göre 700’e yakın gözaltı gerçekleşti. İbrahim Sevindik adındaki bir vatandaş hayatını kaybetti.

2008 – 1 Mayıs’ın “Emek ve Dayanışma Günü” olarak kutlanması kabul edildi. 2008 yılında sendikaların hükümetle 1 Mayıs’ı Taksim’de kutlama konusunda uzlaşamaması sonucunda sendikalar, Taksim’e yürüme kararı aldı ve bazı sol görüşlü partiler de bu yürüyüşe katılacaklarını açıkladı. Bunun üzerine, güvenlik güçleri bir gün öncesinden hazırlıklara başladı ve sabah 06:30’dan itibaren Şişli’de, Osmanbey’de, Pangaltı’da, Nişantaşı’nda, Okmeydanı’nda, Dolapdere’de ve Kurtuluş’ta olaylar çıktı. Polisin DİSK binası önündeki ve ÖDPbinasındaki tutumu ve bir hastanenin acil servisi girişinde gaz bombası atarak birçok kişinin yaralanmasına neden olması çok tartışıldı. Polis; bu olaylar sırasında biber gazı, gaz bombası, tazyikli ve boyalı su kullandı. DİSK binası önündeki olaylarda CHP milletvekili Mehmet Ali Özpolat, sıkılan biber gazı nedeniyle kalp spazmı geçirdi. Okmeydanı’nda Burhan Gül isimli 19 yaşında bir genç, başından plastik mermiyle vurularak yaralandı. Ayrıca Ankara’da Sıhhiye Meydanı’nda yapılan kutlamalarda da olaylar çıktı ve polis, göstericilere gaz bombalarıyla müdahale etti. Ankara’da Sakarya Meydanı’nda yapılan kutlama olaysız sona erdi.

2009- 1 MAYIS YENİDEN RESMİ BAYRAM Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne verilen önergeden sonra 1981’den sonra tekrar resmi bayram olarak kabul edildi. Ancak kutlamalar için Taksim’e çıkılmasına izin verilmedi.

2010-1 MAYIS YENİDEN TAKSİM’DE 32 yıllık aradan sonra, 1 Mayıs 140 bin kişinin katılımıyla Taksim’de kutlandı. Çoluk çocuk marşlar söylediler, halaylar çektiler. Sadece işçiler değil, sanatçılar, politikacılar, yazarlar ve eşcinseller de hak mücadelesi veren işçileri yalnız bırakmadı. Olaysız, bayram havasında 1 Mayıs yaşandı.

2011- TAKSİM’DE OLAYSIZ 1 MAYIS İstanbul’da 1 Mayıs kutlamalarının adresi geçen yıl olduğu gibi bu yıl da Taksim Meydanı’ydı. TÜRK-İŞ, DİSK, KESK ve HAK-İŞ’in öncülüğünde düzenlenen 1 Mayıs Emek ve Dayanışma Günü kutlamasına katılanlar meydanı boşalttı. Coşku içinde geçen etkinliklerde tek gerginlik haberi ise Elmadağ’dan geldi. Başbakan Erdoğan, bugün gerçekleştirilen 1 Mayıs Emek ve Dayanışma Günü kutlamalarına ilişkin, “Ben bu yıl için gerçekten mutluyum, memnunum, şundan dolayı; sendikalarımız bu defa gerçekten güvenlik güçleriyle çok iyi bir diyalog içinde oldular, ellerinden gelen bütün tedbiri aldılar” dedi. Bu arada kutlamalarda sadece bir olay 

2012-SON KEZ TAKSİM Yine Taksim’de kutlandı. Bayram havasında geçti.

2013-ÇOK SAYIDA YARALI 3 yıllık Taksim kutlamalarından sonra polisr Disk yetkililerinin Taksim’e çıkışına izin vermedi. İstanbul’da 1 Mayıs İşçi Bayramı kutlamalarında istenmeyen görüntüler ortaya çıktı. Taksim Meydanı’na çıkmak isteyenlere biber gazı ve tazyikli su ile müdahale edildi. Çok sayıda eylemci ve basın mensubu yaralandı, CHP Genel Başkan Yardımıcısı Gürsel Tekin de biber gazından etkilendi. Kadıköy İskele Meydanı’ndaki kutlamalar ise olaysız geçti. Müdahalelerde gözaltına alınanların sayısının 72’ye ulaştı.

2014-SENDİKALAR TAKSİM DİYOR Bu yıl da yine her yıl olduğu gibi Taksim kavgası ile gündeme geldi 1 Mayıs. Hükümet izin vermedi. Sendikalar kayıplarını anlmak için Taksim’e çıkmak konusunda diretti. Başbakan Erdoğan peş peşe “Taksim’e çıkmayın” açıklaması yaparken katılımcıların farklı bir yerde kutlama ve miting yapmak istemesi durumunda Ücretsiz ulaşım sağlanacağı açıklamaları yapıldı.

Kaynaklar:

* http://www.wsj.com.tr/article/SB10001424052702303678404579533623285129990.html

*https://sites.google.com/site/webkeci/insan/emek/lkemzde-1-mayis-kronolojs

*http://bianet.org/bianet/siyaset/155348-1-mayis-in-10-yillik-kronolojisi-2004-2013

Fotoğraf: Ekran görüntüsüdür.

Yorumlar

yorumlar

Yazar Hakkında

Benzer yazılar

Yanıt verin.

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir