MÜZİĞİN DİNDEKİ YERİ| ‘Müziğin tesiri ilkel dinlerden semavi dinlere kadar uzanır…’

Duygusal hayatın güçlü bir aracı olan müzik, hislerin ifadesinde etkili olduğu kadar dinlerde de kutsalla olan irtibatta en etkili vasıta.

Zeynep Ocak
Dağ Medya Din Editörü
Zeynep Ocak

Müzik ritminin doğası, insanın metafizik dünyayla iletişim kurmasını sağlar ve insanı sıradan duygulardan ulvi duygulara çekebilme gücü sayesinde, insan ruhunun, sınırları olmayan metafizik alemde hürriyete ulaşmasına da aracı olur.

Müzik, kolay icra edilebilir, kolay ulaşılabilir olduğundan etkileme gücü yadsınamaz. Bu yüzden dinlerin, kendilerini ifade etmek ve toplumsal bir karakter kazanmak üzere müracaat ettikleri sanat türlerinin başında geliyor. Duygusal yoğunlaşmayı sağlama gibi nitelikleri ile de dini hayatın önemli bir parçasını temsil ediyor.

12-40

Müzik, kutsallardan beslendiği gibi kutsalları da besleyen bir yapıya sahip. Müziğin duygusal bir coşkuyu yaratma, duyguların ifadesi için meşru bir ortam oluşturma özelliği, dini ritüellere katlımı teşvik ediyor. Aynı zamanda ritüellere katılımı artırmak için de güdüleyici gücünden yararlanılıyor. Dindarlık hissini artırma ve dindarlıkta derinleşme gibi konularda da müziğin etkisi ön plana çıkıyor. Bunun yanı sıra ritüeller bağlamında müzik, bireysel ve toplumsal tecrübeyi bir araya getirerek “biz” duygusunun meydana gelmesini sağlıyor.

Hemen hemen bütün dinlerin uygulama noktasında müzik önemli bir yer tutar. Müziğin tesiri ilkel dinlerden semavi dinlere kadar uzanır ve bütün inananları etkisi altına alır.

Hint ve Çin kültüründe müzik, dinin ayrılmaz bir parçasıdır. Örneğin Hinduizm’in kutsal kitabı Rig Veda 1017 ilahiden oluşur.

Konfüçyüs de din ve ahlak ilişkisi bağlamında “müzik, insani olan hislerin ifadesidir, müziğe bağlı olanlar erdemli insanlardır” ifadesiyle müziğin ahlak açısından önemini vurgulamıştır.

Yahudilikte ise müzik, net bir şekilde ifade edilmese de önem arz eden konulardandır. Hz. Davud’un güzel bir sese sahip olduğu ve mizmar adı verilen bir enstrüman çaldığı İslam ve batı kaynaklarında yer alır.

Müzik, Hıristiyanlığın ilk dönemlerinde ön plana çıkan bir unsur olmamıştır ancak Hıristiyanlık devletin resmi dini olmasından sonra kiliseler ve halk üzerinde oldukça ön plana çıkan bir unsur olmuştur. Özellikle misyonerlik faaliyetlerinde müzik önemli bir rol oynamıştır. Misyonerler, vaaz dinlemek istemeyen ve dinin çağrılarına uymayan insanlara dini, müzik ile anlatmışlardır. Sonraki dönemlerde ise kilisede ayinlerin, ibadet ve kutlamaların ayrılmaz bir parçası olmuştur.

İslam’a baktığımız zaman, Kur’an‘da ve hadislerde müzik konusunda net bir bilgi yoktur. Ancak, Hz. Muhammed’in dinlendirici mahiyette, kötülüğe ve zarara sebep olmayan oyun ve eğlencelere müsaade ettiği kaynak kitaplarda yer alır. Bunun yanı sıra tarikat ve cemaatlerde, tasavvufi alanda müzik oldukça önemli bir yer edinmiştir. Özellikle Mevlevilik, müziği kendisinin ayrılmaz bir parçası olarak görür. Önceki dönemlerde Mevlevihaneler konservatuar işlevi görecek kadar bu konuda ilerlemişlerdi ve çok iyi müzisyenler, besteciler yetişmiştir. Ney eşliğinde yapılan sema ayini de bunun en açık örneğidir. Bu konuda Mevlana “Güzel ses dinlemek aşıklara gıdadır, çünkü güzel ses dinlemekte kalp huzuru ve tanrıyla beraber olma zevki vardır” diyerek müziğin önemine dikkat çekmiştir.

İslam’ın bazı dönemlerinde ise alimler müziğe şiddetle karşı durmuşlar ve müziği İslam dışı unsur olarak yansıtmışlardır. Bu durum Müslüman toplumlarda bu sanata karşı çekingen davranılmasına sebep olmuştur.

Yorumlar

yorumlar

Yazar Hakkında

Zeynep Ocak

İstanbul Üniversitesi İlahiyat Fakültesi mezunu.Lisans bitirme ödevini Süryaniler ile başlayan Dinler Tarihi yolculuğu yüksek lisansta Dominiken Tarikatı ile devam etti. Yüksek Lisans Tezini, alan araştırması yapmak üzere gittiği Roma'’da hazırladı. Çalışmaları Angelicum Üniversitesi’'nde yaptı ve tarikat pansiyonunda rahibelerle kalarak Roma-Vatikan-Din üçgeninin analizini yapma fırsatı buldu. Şimdi de yine İstanbul Üniversitesi’'nde Dinler Tarihi’'nde doktora yapıyor.

Benzer yazılar

Yanıt verin.

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir