Arkeoloji’nin Atribüleri

Zuhal Tuzcu

Dağ Medya  Arkeoloji Yazarı Zuhal Tuzcu

İstanbul

@zuhaltuzcuu

Merhabalar

Atribü nedir?den başlayıp arkeolojinin vazgeçilmez eşyalarına değinmek istiyorum. Bunu yaparken daha rahat anlaşılması için diğer meslek gruplarından da örnekler vermeye çalışacağım.

Atribü’nün arkeoloji sözlüğündeki anlamı şudur: Antik heykellerde bir heykelin hangi tanrı, tanrıça ya da kahramana ait olduğunun anlaşılmasına kolaylık sağlayan ayrıntı, giysi ya da aksesuara verilen genel ad.

Atribü örnekleri ise;

 Gök Tanrısı ZEUS’un atribüsü: Kartal, asa, şimşek.

Gök Tanrısı ZEUS’un atribüsü: Kartal, asa, şimşek.

Evliliği simgeleyen tanrıça HERA’nın atribüsü: Tavus kuşu, zambak, nar.

Evliliği simgeleyen tanrıça HERA’nın atribüsü: Tavus kuşu, zambak, nar.

Solda: Koruyucu tanrıça, savaş ve şehir tanrıçası ATHENA’nın atribüsü: Zeytin dalı, kalkan, baykuş. Sağda: Deniz tanrısı POSEİDON’un atribüsü: Üç çatallı asa.

Solda: Koruyucu tanrıça, savaş ve şehir tanrıçası ATHENA’nın atribüsü: Zeytin dalı, kalkan, baykuş.
Sağda: Deniz tanrısı POSEİDON’un atribüsü: Üç çatallı asa.

Atribüsü olan diğer tanrılar: APOLLON (Işık tanrısı; şiir, müzik, dansı ve aydın, durgun, ölçülü gücü simgeler), HERMES (Haberci tanrı, yolcuların yardımcısıdır), HEPHAİSTOS (Demirci tanrı, her türlü madeni işler), ARES (Savaş tanrısı), HADES (Yeraltı tanrısı), ASKLEPİOS (Sağlık tanrısı), DİONYSOS (Tarım ve şarap tanrısı).

Atribüsü olan diğer tanrıçalar: ARTEMİS (Avcı tanrıça, ana tanrıça, toprak ve bereketi simgeler), HESTİA (Ocağı ve aile erdemlerini simgeleyen tanrıça), APHRODİTE (Güzellik ve aşk tanrıçası), DEMETER (Bereket tanrıçası).

Günümüze baktığımızda da bizlerinde birer atribüleri olduğunu görebiliriz. Herkesin kendisine özel kıldığı bir eşyası olabiliyor. Mesela benim hiç çıkarmadığım bir hızmam var. Ya da renklerden fıstık yeşilini çok severim ve bunu beni tanıyanlar bilir. Bu tür nesne ve bazı özellikler bizi özel kılar, bizi biz yapar. Sizlerin atribüleri neler? Hiç düşündünüz mü?

Kişiye özel atribüler olabileceği gibi meslek gruplarının da atribüleri vardır. Örneğin doktorların beyaz önlükleri ve steteskopları, inşaat mühendislerinin baretleri, öğretmenlerin tebeşir ya da tahta kalemleri, yazarların kitapları birer atribüdür.

Arkeologların atribüleri de bandana, şapka, eldiven, fırça, mala, süpürge, kova, dişçi aletleri, metre gibi kazılarda kullanılan malzemelerdir.

Bandana

Kazıya gitmek için hazırlık yaparken en sevdiğimiz bandanamızı, şapkamızı yanımıza alırız. Bir yandan kirleneceğini, çabuk eskiyeceğini çok iyi biliriz ama her kazı sezonunda tekrar o güzel bandanamızı takarız. O eşya sadece kazıya özel saklanan bir nesne haline gelir. İşimizi yaparken bizi en iyi ifade eden ve mutluluk veren şeydir.

Eldiven

Kazıda verilen kırmızı, turuncu veya sarı olabilen işçi eldivenleri ise küçük ellilere hep büyük gelir ve elden çıkarlar. Oysa ki o eldiven en küçük numaradır. Onu taktığınızda hep “sana büyük geldi ama çok tatlı durdu” cümlesini duyarsınız.

MALAA

Her sabah herkesten önce arazi malzemelerinin yanına gidersiniz çünkü daha ilk gün gözünüze kestirdiğiniz fırça, mala, süpürge ve kovayı kimseye kaptırmak istemezsiniz. Gözünüze kestirdiğiniz o malzemeler artık sizin bebeğiniz olur.

Fırça 2

Diğer gün onlar olmadan rahat iş yapamazsınız. O gün sizde değilse şöyle bir diğer arkadaşlara uğrayıp sohbet sırasında elinizde olan diğer malzemeyle ufak bir değişiklik yaparsınız.  İşlem tamamlanır ve mutlu şekilde işinize dönersiniz.

Fırça 1

Arkeologlar bu eşyalarla bir bütün halinde bilinir. Muhabbet sırasında “siz fırçalarla ince ince kazıyorsunuz değil mi?” sorusu geldiğinde hemen bebekleriniz gözünüzde canlanır ve evet ama sadece fırça değil diyerek diğer ayrıntıları da anlatmaya girişiriz.

Biz anlatırız, anlatırız, anlatırız.. Ama sonra tekrar iş aynı soruya döner ve her şey unutulur. Baştan alınır, anlatılır.. Usanmadan anlatmak budur.

Mutlu ve bol kazılı günlere..

Yorumlar

yorumlar

Yazar Hakkında

Zuhal Tuzcu

Arkeolog. 12 Haziran 2012'de Dağ Medya'ya katıldı. Arkeoloji üzerine yazılar yazıyor.

Benzer yazılar

Yanıt verin.

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir