[Dağ Medya Özel] Veri yönetimi gazeteciliği ve güven değeri

Dağ Medya Gönüllü Çevirmeni Arzu Gökdai tarafından İngilizce’den Türkçe Vikipedi için  http://www.dagmedya.net/2013/04/05/veri-gazeteciliginin-gecmisi-ve-gelisimi/ ’den çevirmiştir.

https://twitter.com/DagmedyaVeri

https://www.facebook.com/VeriGazeteciligiDataJournalism/info
http://www.linkedin.com/groups/Veri-Gazetecili%C4%9Fi-4755111?gid=4755111&mostPopular&trk=tyah

***

Veri yönetimi Gazeteciliği (Wikipedia)

Veri yönetimi gazeteciliği, yeni haberler oluşturmak amacıyla, geniş veri setlerini analiz etme ve süzmeye dayalı bir gazetecilik yöntemidir. Bu gazetecilik, çevrimiçi ücretsiz mevcut olan ve açık-kaynak araçları  ile analiz edilen açık verilerle uğraşır. Veri yönetimi gazeteciliği, halk için hizmetin yeni düzeylerine ulaşmak, tüketicilere, yöneticilere, politikacılara, şablonları anlamalarına ve bulgulara dayalı  kararlar vermelerine yardımcı olmak için uğraşır. Bu nedenle veri yönetimi gazeteciliği, gazetecilerin yeni bir şekilde toplum içinde önemli bir role koyulmasında yardımcı olabilir.

İçindekiler
1-Tanımlar 
2-Verilere Dayalı Raporlama 
3-Veri Niteliği 
   3.1- Veri yönetimi gazeteciliği ve güven değeri 
4-Veri Yönetimi Gazeteciliğinin Aşamaları 
   4.1-Veri gazeteciliğinin ters piramidi 
   4.2-Sürecin adımları 
   4.3-Adımların Tanımlanması 
       4.3.1-Veri Bulunması 
       4.3.2-Veriyi Temizleme 
       4.3.3-Veriyi Görselleştirme 
       4.3.4-Veri Haberini Yayınlama 
       4.3.5-Veriyi Dağıtmak 
       4.3.6-Veri Haberlerinin Etkilerini Ölçmek 
5-Örnekler 
6-Ayrıca Bakınız 
7-Referanslar 
8-Dış Bağlantılar 

Tanımlar 
Bilgi mimarı ve multimedya gazetecisi Mirko Lorenz’e göre, veri yönetimli gazetecilik belirtilen ögelerden meydana gelen bir iş akışıdır: Kazıyarak, temizleyerek ve yapılandırarak verinin derinliklerin inmek, özel bilgileri çıkartarak süzmek, görüntülemek ve haber yapmak. Bu yöntem, kişisel ilgiye ve geniş kamuoyuna hitap eden bilgilerin yayılmasını sağlayabilir.Veri Gazeteciliği eğitmeni ve yazarı Paul Bradshaw veri yönetimli gazeteciliğin yöntemini benzer bir durumda tanımlıyor: MySQL ve Python gibi özelleşmiş yetenekleri gerektiren veriler bulunmalı, daha sonra mesleki dili ve istatistiği anlamak için gerekli olan sorgulama yapılmalı ve son olarak açık kaynak araçlarının desteği ile görüntülenmeli ve ezilmelidir.

 12-15
Veri yönetimi tanımı için başka bir değerlendirme de veri muhabiri ve web strateji uzmanı Henk van Ess’den geliyor: “Veri yönetimi gazeteciliği, habercilere, açıklanmamış haberleri anlatma, farklı açıları bulma ya da haberleri; bulma iş akışıyla, önemli miktarda verinin(verilen herhangi bir formda) açık kaynaklı araçlarla veya bunlar olmadan işlenmesi ve sunulmasıyla tamamlama olanağı sağlar. Van Ess, bazı veritabanı iş akışlarının,sonuçların sorunu açıklamayı değil de, sorunu göstermeyi vurgulamasından dolayı,  yasalarla beraber iyi bir haber anlatımı yörüngesinde olmayan ürünlere öncülük ettiğini iddia ediyor.”İyi bir veritabanı ürünü farklı katmanlara sahiptir.Sizin için önemli olan kişisel detayları bulmanıza izin verir , ilgili ayrıntılara ulaşmanızı, aynı zamanda büyük resimlerden uzaklaşmanıza olanak sağlar.

Verilere dayalı raporlama

Verilere dayalı  haberleri aktarmak öncelikli hedeftir. Verilerden elde edilen bulgular, herhangi bir gazetecilikle ilgili yazıya dönüştürülebilir. Görüntüleme, karmaşık durumları aydınlığa kavuşturmak için kullanılabilir. Ayrıca, haberin öğeleri,  gelişimden etkilenen birinin bakış açısından bulguların aslında ne ifade ettiğini resimlemede kullanılabilir. Veri ve hikaye arasındaki bu bağlantı, doğrulanabilen, güvenilir, alakalı ve hatırlaması kolay bir hikaye ile ilgili fakat az anlaşılabilen gelişmeler arasındaki boşluğu doldurmak için ‘‘yeni bir bağlantı’’ olarak görülebilir.

Veri niteliği

Birçok incelemede veri eksik veya yanıltıcı olarak bulunabilir. Veri yönetimi gazeteciliğinin bir katmanı olarak, veri niteliğinin kritik incelemesi önemlidir. Diğer durumlarda veri, halka açık olmayabilir ya da ileriki analizler için istenilen formatta olmayabilir; örn; sadece PDF olarak mevcut olması. Burada veri yönetimi gazeteciliğinin yöntemi, veri niteliği hakkında haberlere ya da kurumlar tarafından oluşturulan redlere dönüşebilir. Bütünde pratik olarak,  erken gelişim aşamaları, veri kaynaklarının incelenmesi, veri setleri,  veri niteliği ve veri formatı bu çalışmanın, aynı zamanda önemli bir parçasıdır.

Veri yönetimi gazeteciliği ve güven değeri

Etkinlik sürücüleri ve olguların derinlikleri bakış açısına dayalı, medya stratejilerinde önerilen değişiklikler mevcuttur: Bu görünümde fikir, dikkati güvene taşımaktır. Medya işi modelleri için destek olan dikkatin oluşması geçerliliğini kaybetmiştir; çünkü yeni etkinliklerin haberleri Twitter gibi yeni platformlar aracılığıyla, geleneksel medya kanallarına göre çoğunlukla daha hızlı yayılmıştır.

Diğer bir yandan, güven bir kıtlık kaynağı olarak anlaşılabilir. Bilgiyi yaymak web aracılığıyla daha kolay ve hızlı iken, önerilerin bolluğu doğrulama maliyetleri oluşturur ve bir fırsat yaratmak için herhangi bir haberin içeriğini kontrol eder. Medya şirketlerini güvenilir veri merkezlerine dönüştürme görünümü 2011 yılı Şubat ayında Owni.eu ve Nieman Lab’da çapraz yayınlanmış bir makalede tanımlanmıştır.

Veri yönetimi gazeteciliğinin aşamaları

Ham veriyi, habere dönüştürme yöntemi, arıtmaya ve şekil değiştirmeye benzer.Ana hedef, üzerinde hareket edebilen bilgi alıcılarını ayıklamaktır. Veri gazetecisinin görevi, saklanmış olan veriyi ortaya çıkarmaktır.Bu yaklaşım finans, sağlık, çevre ve kamu yararına olan diğer alanlarda da her anlamda uygulanabilir.

Veri gazeteciliğinin ters piramidi

2011 yılında, Paul Bradshaw “Veri gazeteciliğinin ters piramidi” denilen bir model sundu.

Sürecin adımları

Bunu başarmak için, yöntem 7 aşamaya ayrılmalıdır. Bu aşamalar farklı sonuçlara öncülük edebileceği için, basit ayrım 6 faza bakılarak yapılabilir.

1-Bulma: Web üzerinde veri için araştırma

2-Temizleme: Veriyi süzme ve dönüştürme aşaması, görüntüleme için hazırlık

3-Görselleştirme: Modeli statik veya animasyonlu görsel olarak görüntüleme

4-Yayınlama:Görselleri entegre etme, verileri habere ekleme

5-Dağıtma: Web, tablet ve mobil telefonlar gibi çeşitli cihazlar üzerinde erişim sağlama

6-Ölçme: Zaman içinde veri hikayelerinin kullanımını ve kullanım yaygınlığını takip etme

Adımların Tanımlanması

Veri Bulunması

Veri, direk olarak data.govdata.gov.uk ve World Bank Data API gibi hükümet veritabanlarından elde edilebilir, aynı zamanda bilgi edinme özgürlüğü talebini hükümet acentalarına yerleştirerek, bazı istekler yapılabilir ve İngiltere’nin “What Do They Know”u gibi web sayfalarında dağıtılabilir.

Veri açılmasına yönelik dünya çapında bir eğilim olsa da, bilginin kullanılabilir formatlarda ücretsiz mevcut olmasının kapsamında uluslararası farklılıklar vardır. Eğer veri bir web sayfasında ise, kazıyıcılar tablo oluşturmak için kullanılır. Kazıyıcılara örnekleri: ScraperWiki, Firefox plugin, OutWit Hub ya da Needlebase (Not: Needlebase, 1 Haziran 2012’de tedavülden kaldırılacak). Diğer durumlarda OCR- Software, PDF’den verileri almak için kullanılabilir. Veriler aynı zamanda, 2012 yılı Mart ayı Hamburg’daki Henk van Ess tarafından yapılan veri gazeteciliği kongresinde görüldüğü üzere, kalabalık kaynaklı halk tarafından da oluşturulabilir.

Veriyi Temizleme 

Veri genellikle görüntülemek için uygun formatta değildir. Örnekler çok fazla veri noktası  oluşturur ya da satırların ve sütunların farklı olarak sınıflandırılması  gerekebilir. Başka bir konu, bir kere incelenen çok sayıda veri setlerinin temizlenmeye, yapılandırılmaya ve dönüştürülmeye ihtiyacı  olabilir. Google Refine, Data Wrangler ve Google Spreadsheets gibi çeşitli açık kaynak araçları veriyi yüklemeye, ayrıştırmaya ve düzenlemeye izin verir.

Veriyi görselleştirme

Veriyi grafik ve tablo formatında görüntülemek için, Many Eyes ya da Tableau Public gibi uygulamalar mevcuttur. Yahoo Pipes ve Open Heat Map veri tablolarına dayalı haritalar oluşturmaya olanak sağlayan araç örnekleridir. Seçeneklerin ve platformların sayısı genişliyor. Bazı yeni öneriler, Timetric gibi, veriyi araştırma, görüntüleme ve yerleştirme gibi seçenekler sunuyor. Anlamlı ve uygun görseller oluşturmak için gazeteciler çok sayıda araç kullanıyor.Artık ne aradığını ve nasıl yaptığını gösteren bir çok açıklama var. En saygın makaleler:

Joel Gunter: #ijf11: “New York Times’dan Veri Gazeteciliği Dersi, Journalism.co.uk’de yayınlandı.(16 Nisan,2011)
Steve Myers:”Veri Görselleştirmeyi Raporlama Aracı Olarak Kullanma Haberin Şeklini Meydana Çıkarabilir” Poynter’de yayınlandı.(10 Nisan, 2009, 4 Mart 2011’de güncellendi), Sarah CoHen tarafından öğreticeye bağlanan bir link içererek.

2011 itibariyle HTML 5 kütüphanelerinin canvas etiket kullanımı popülerlik kazanıyor.Veriyi çok çeşitli formlarda grafize etmeyi sağlayan sayısız kütüphane vardır.Burda bir örneği RGraph olabilir.2011’den itibaren, veriyi görselleştirmeye izin veren çok sayıda kütüphane gelişiyor.

Veri haberini yayınlama

Veriyi ve görselleri yayınlamak için çok farklı seçenekler vardır.Basit bir yaklaşım, web videolarını yerleştirmeye benzer şekilde, veriyi haberlere iliştirmektir.Daha fazla gelişmiş fikirler basit dosyalar oluşturmaya izin verir. Örneğin: bir dizi görsel, makale ve bir sayfada veriye giden bağlantıyı gösterir.

Bir çok İçerik Yönetim Sistemi, yayının tarihine dayandırılan basit mesajları görüntülemek için düzenlendiği için,  bunun gibi özel yayınlar genellikle ayrı ayrı kodlanmalıdır.

Veriyi Dağıtma

Mevcut verilere erişim sağlanması önem kazanan diğer bir basamaktır.Pazar yerleri (ticari veya değil) gibi, veri setlerinin diğerleri tarafından kolayca bulunabileceği siteleri düşünün.Özellikle bir makale için Açık veriden kazanılan anlayışlar için, gazeteciler diğerlerinin araştırmak üzere kullandıkları verilere bir bağlantı sağlamalıdır(potansiyel olarak yeni anlayışlara öncülük eden, sorgulamanın başka bir aşamasının başlamasında). Verilere erişim sağlayan ve hangi bilgilerin çıkarılması gerektiğini tartışan grupların oluşturulması, Buzzdata’nın arkasındaki ana fikirdir, ki bu site veri sorgulamaları için bir topluluk oluşturmayı paylaşma ve takip etme gibi sosyal medya içeriklerini kullanır.

Veriyi hem toplamak hem de dağıtmak için kullanılabilen diğer platformlar:

Help Me Investigate( Paul Bradshaw tarafından oluşturuldu)

Kasabi (şu anda kamuda ikince sırada, Ağustos 2011)

Timetric

Veri haberlerinin etkilerini ölçmek

Bu sürecin son aşaması, veri setlerinin ya da görsellerin ne sıklıkla görüntülendiğinin ölçülmesidir.
Veri yönetimli  gazeteciliğin bu bağlamında, böyle bir izlemenin derecesi,  kullanıcı verilerinin toplanması veya herhangi bir diğer bilgi, kullanıcının kontrolü ötesinde Pazar sebepleri veya diğer kullanımlar için olabilir, ki bunun sorunlu olarak görülmesi gerekir.(kime göre?)Ölçme için bir diğer müdaheleci olmayan yeni seçenek, hafif izleyici olarak adlandırılan PixelPing’dir.Bu takipçi, ProPublica ve DocumentCloud projelerinin bir sonucudur.Veriyi toplamak için bununla eş değerde arka-uç çözümü vardır.Bu yazılım açık bir kaynaktır ve GitHub aracılığıyla indirilebilir.

Örnekler 

Veri yönetimi gazateciliğinin nasıl uygulandığını gösteren çok sayıda örnek listesi vardır:

The Guardian, bu alanda öncü olan medya şirketlerinden biridir(bakınız: The Guardian’da Veri Gazeteciliği nedir ve nasıl yapılır ?). Veri haberlerinden oluşan geniş bir liste derlemiştir, bakınız: Bizim bütün veri gazeteciliğimiz tek bir tabloda.

Veri yönetimi gazeteciliği, 2004 yılından 2010 yılına kadar Afganistan’daki savaşa dair 91.000 gizli askeri raporu bir araya getiren Afgan Savaş Günlüğü’ne dair muhbir örgüt Wikileaks tarafından yayımlanması sırasında kullanıldı. Üç dünya çapında gazete, yani ; The Guardian, The New York Times ve Der Spiegel, belgelere geniş yer vermişlerdir.The Guardian, 16.000 IED saldırılarının tipine, yerine ve nedenlerine  interaktif bir haritanın işaret ettiğini raporluyor. Der Spiegel, birçok ölümün isyancı bomba saldırıları ile ilişkilendirildiği haber başlıklarının karışık görüntülenmesini (grafik ve haritaları birlikte içeren) sağlarken, The New York Times, askeri terimlerin açıklamalarını ortaya çıkarmak için altı çizilen yerlerin üzerinde yuvarlamaya izin veren haberleri seçip, yayınladı. Irak savaş günlüklerinin yayımlanması amacıyla, The Guardian, ölümlerin görüldüğü her olayın interaktif haritasını oluşturmak için Google Fusion tablolarını kullandı, 2011’de bu teknik England Riots’da tekrar kullanıldı.

Ayrıca bakınız

Database Journalism – Veri gazeteciliği

Computational Journalism – Bilgisayarlı gazetecilik

Open Science Data – Açık bilim verileri

Open Source – Açık kaynak

Open Knowledge – Açık bilgi

Freedom of information legislation – Bilgi edinme özgürlüğü mevzuatı

Information visualization – Bilgi görselleştirme

Kaynaklar

  1. Lorenz, Mirko (2010) Data driven journalism: What is there to learn? Edited conference documentation, based on presentations of participants, 24 Ağustos 2010, Amsterdam, The Netherlands
  2. Lorenz, Mirko. (2010). Data driven journalism: What is there to learn? Presented at IJ-7 Innovation Journalism Conference, 7–9 Haziran 2010, Stanford, CA
  3. Bradshaw, Paul (1 Ekim 2010). How to be a data journalist. The Guardian
  4. van Ess, Henk. (2012). Gory details of data driven journalism
  5. http://owni.eu/2011/02/28/media-companies-must-become-trusted-data-hubs-catering-to-the-trust-market/
  6. http://www.niemanlab.org/2011/03/voices-news-organizations-must-become-hubs-of-trusted-data-in-an-market-seeking-and-valuing-trust/
  7. World Bank Data API
  8. http://needlebase.com/ (10 Şubat 2012’de erişildi)
  9. http://www.slideshare.net/searchbistro/harvesting-knowledge-how-to-crowdsource-in-2010/
  10. http://blog.ouseful.info/2008/10/14/data-scraping-wikipedia-with-google-spreadsheets/
  11. http://www.openheatmap.com/
  12. http://timetric.com/
  13. http://blogs.journalism.co.uk/editors/2011/04/16/ijf11-lessons-in-data-journalism-from-the-new-york-times/
  14. http://www.poynter.org/latest-news/top-stories/95154/using-data-visualization-as-a-reporting-tool-can-reveal-storys-shape/
  15. http://www.rgraph.net/
  16. http://buzzdata.com/
  17. http://helpmeinvestigate.com/
  18. http://www.kasabi.com/
  19. http://www.timetric.com
  20. http://www.propublica.org/nerds/item/pixel-ping-a-nodejs-stats-tracker
  21. https://github.com/documentcloud/pixel-ping
  22. Rogers, Simon (2011)http://www.guardian.co.uk/news/datablog/2011/jul/28/data-journalism
  23. Evans, Lisa (2011)http://www.guardian.co.uk/news/datablog/2011/jan/27/data-store-office-for-national-statistics
  24. Kabul War Diary, 26 Temmuz 2010, WikiLeaks
  25. Afghanistan The War Logs, 26 Temmuz 2010, The Guardian
  26. The War Logs, 26 Temmuz 2010 The New York Times
  27. The Afghanistan Protocol: Explosive Leaks Provide Image of War from Those Fighting It, 26 Temmuz 2010, Der Spiegel
  28. Afghanistan war logs: IED attacks on civilians, coalition and Afghan troops, 26 Temmuz 2010, The Guardian
  29. Text From a Selection of the Secret Dispatches, 26 Temmuz 2010, The New York Times
  30. Deathly Toll: Death as a result of insurgent bomb attacks, 26 Temmuz 2010, Der Spiegel
  31. Wikileaks Iraq war logs: every death mapped, 22 Ekim  2010, Guardian Datablog
  32. UK riots: every verified incident – interactive map, 11 Ağustos 2011, Guardian Datablog

Dış Bağlantılar

DataDrivenJournalism.net
The Data Journalism Handbook

[twitter count=”5″ user=”DagmedyaVeri “]

Yorumlar

yorumlar

Yazar Hakkında

Pınar Dağ

about.me/dagpinar

Benzer yazılar

3 Yorum

  1. Geri İzleme: Veri Gazeteciliği El Kitabı Çevirisine başlandı - Data Journalism Veri Gazeteciliği - Kadir Has Üniversitesi Yeni Medya - Dağ Medya www.dagmedya.net

  2. Geri İzleme: Veri Gazeteciliği El Kitabı Çevirisine başlandı | Dağ Medya

  3. Geri İzleme: Veri Gazeteciliği El Kitabının Türkçe Çevirisi Tamamlandı | Dağ Medya

Yanıt verin.

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir