ORSAM RAPOR 77: ABD'NİN ÇEKİLMESİNİN ARDINDAN IRAK POLİTİKASININ BÖLGESEL, KÜRESEL ETKİLERİ VE TÜRKİYE'YE YANSIMALARI

ABD’nin çekilmesinin ardından Irak politikasının bölgesel, küresel etkilerinin yanı sıra, Türkiye üzerinde de önemli yansımalarının olacağı beklenmektedir.

Irak’ta son dönemde gündemi meşgul eden en önemli konu, ABD sonrası Irak güvenlik güçlerinin Irak’ın güvenliğini sağlama konusunda yeterli olup olmayacağıdır. Bu kapsamda Irak’taki genel kanı olarak Irak güvenlik güçlerinin eğitilmesine ihtiyaç duyulduğu yönünde bir algılamadan söz etmek mümkündür. Buradan hareketle ABD ile Irak yönetimi arasında görüşmeler yapıldığı bilinmektedir.

ABD’nin Irak’tan asker çekmesinin yansımalarının 2011 sonrası dönemde Irakın izleyeceği siyasal, idari ve güvenlik politikası oldukça önemli olacaktır. Bölgenin istikrarı ve güvenliği bir anlamda Irakta meydana gelecek gelişmelerden ciddi şekilde etkilenecektir.

Ülke içindeki ihtilaflı sınırlar, mezhepsel ve etnik gerginlik ve düşmanlıklar Irakın birliğini, toprak bütünlüğünü ve bölge ülkelerinin istikrarını etkileyecek düzeydedir. Bu durumun Türkiye’nin genel dış politikası eğilimine ters düştüğü söylenebilir.

Bölgedeki ABD etkisinin azalmasının İran’ın elini güçlendireceği de düşünüldüğünde, önümüzdeki dönemde dengeleme politikası açısından Türkiye’nin daha aktif olması beklenebilir.

ABD’nin Irak’tan çekilmesinin bölgesel düzeyde değerlendirilmesi açısından bakmaya devam ettiğimizde İsrail faktörünün de dikkate alınması gerektiği düşünülmektedir. Kuzey Iraklı Kürt grupların İsrail ile ilişkilerini geliştirmeleri ve daha da yakınlaşmaları halinde, Türkiye ile zorunlu yakınlaşma yaşayan Kürt grupların bu politikayı terk etmelerine ve yeniden Türkiye ile ilişkileri gerginlik boyutuna taşımalarına neden olabilir. Bu da Türkiye’nin terör örgütü PKK ile mücadelesini sekteye uğratabilir.

ABD askerlerinin Irak’tan çekilmesi ve kontrolün tamamen Iraklı makamlara devredilmesinin ardından PKK terörünün devam etmesi ve hız kazanması durumunda, Türkiye’nin Irak’ta üslenen terör örgütüne yönelik harekât yapma isteği ve gerekliliğinin ortaya çıkması muhtemeldir. Bu açıdan ABD askerlerinin çekilmesinden önce ABD ile sosyal alanlara sirayet edebilecek, askeri ve diplomatik çalışmalar yapması gerektiği değerlendirilmektedir.

Türkiye açısından uluslararası sistem ve değerler üzerindeki etkiler bağlamında yapabilecek en önemli değerlendirme, ABDnin Irak ve Afganistanda yaşamakta olduğu zorlukların teröre karşı verilen mücadelede askeri güç unsurlarının yeterli olamayacağını göstermesidir.

Uluslararası sistem üzerindeki güvenlik algılaması da ABD’nin Irak işgalinin ardından değişmeye başlamıştır. Bu algılamanın ABD’nin Irak’tan çekilmesinin ardından yeni bir boyut kazanması muhtemeldir. ABD’nin Irak işgaliyle devletlerin kendi ulusal güvenliklerini sağlamak adına sınırlarının ötesindeki gelişmelere odaklanmaları gerektiği algısı kuvvetlenmiştir.

ABD’nin Irak’tan çekilmesinin ardından bu ülkede ortaya çıkabilecek kaos ortamının çevre ve bölgedeki ülkeleri de olumsuz etkilemesi muhtemeldir. Bu açıdan ABD sonrası Irak’taki durumun Türkiye’nin AB üyeliğine yönelik yol haritasını da etkilemesi muhtemeldir

İÇİNDEKİLER

Takdim

Özet

1. ABD’NİN 2003 SONRASI IRAK POLİTİKASININ ANA HATLARI

1.1. İşgale Sürükleyen İç ve Dış Nedenler
1.1.1. Bölgesel Dinamikler
1.1.2. İdeolojik Sorunlar
1.1.3. Küreselleşmenin Yarattığı Baskı
1.1.4. Pan Arabizmin İçine Düştüğü Bunalım
1.1.5. Siyasal Sorunlar
1.1.6. ABDnin Ortadoğu Politikasındaki Hataları
1.1.7. Bush Yönetimi, 11 Eylül ve Ortadoğuda Değişim
1.1.8. 11 Eylülden Sonra Bush Yönetiminin Irak Politikası
1.1.9. Ortadoğuda Değişim ve Büyük Ortadoğu Projesi

1.2. Garner Dönemi
1.3. Paul Bremer Dönemi
1.4. John Negroponte Dönemi
1.5. Zalmay Halilzad Dönemi
1.6. Ryan Crocker Dönemi
1.7. Christopher Hill Dönemi
1.8. James Jeffrey Dönemi

2. IRAKTA’Kİ MEVCUT YAPI

2.1. Irakta Siyasal Sistemi Etkileyen Dinamikler
2. l. l. Irakın Toplumsal Yapısı
2.1.2. Irakın Ekonomik Yapısı
2. l. 3. Irakın Siyasi Yapısı

2.2. Irakta Siyasi Yapıyı Etkileyen Etmenler
2.2.1. Sünni Araplar
2.2.2. Şii Araplar
2.2.3. Kürtler
2.3. Irakta Siyasi Yapıyı Etkileyen Etmenler Arasındaki Etkileşim
2.3.1.  7 Mart 2010 Parlamento Seçimi Sonuçlan ve Irak İç Siyasetinin Yeni Durumu
2.3.2. Sünni Arap-Milliyetçiler Koalisyonu Açısından Değerlendirme
2.3.3.  Şii Araplar Açısından Değerlendirilmesi
2.3.4.  Kürtler Açısından Değerlendirilmesi
2.4. Irakta Yönetim Yapılanması

3. ABDNİN IRAKTAN ÇEKİLMESİNİN BÖLGESEL ETKİLERİ

3.1. Bölgesel Sistem Üzerindeki Etkileri
3.2. Komşular Üzerindeki Etkileri
3.2.1. İran
3.2.2. Suriye
3.2.3.Ürdün
3.2.4.Suudi Arabistan
3.3. Çevre Ülkeler Üzerindeki Etkileri
3.3.1. Körfez Ülkeleri
3.3.2. Mısır
3.3.3. İsrail ve Ortadoğu Barış Süreci
3.3.4. Lübnan
3.3.5. Afganistan
3.4. Ortadoğudaki Son Gelişmelerin Irakta Yansımaları

4. ABDNİN ÇEKİLMESİ ARDINDAN IRAK POLİTİKASININ KÜRESEL ETKİLERİ

4.1. ABD İşgalinin Uluslararası Sistem ve Değerler Üzerindeki Etkileri
4.2. ABD işgalinin Uluslararası Örgütler Bağlamındaki Etkileri
4.3. Uluslararası Sistemin Ana Unsurları Üzerine Etkileri

5. ABDNİN IRAK POLİTİKALARININ TÜRKİYEYE YANSIMALARI VE UYGULANMASI GEREKEN STRATEJİLER

5.1. Tehditler ve Riskler
5.2. Dönüşümsel Etkiler
5.3. ABDnin Iraktan Çekilmesi ve Uygulanması Gereken Stratejiler

6.  SONUÇ VE DEĞERLENDİRME

Yorumlar

yorumlar

Yazar Hakkında

Benzer yazılar

Yanıt verin.

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir